Muốn bớt điện thoại khi nghỉ ở farmstay, bạn không cần tắt máy hẳn mà cần ba việc: báo trước cho người cần báo, đặt một hai khung giờ trong ngày mới xem tin, và để máy xa tầm tay những lúc còn lại. Máy vẫn giữ để gọi khi cần, xem đường, liên lạc an toàn. Thứ cần bỏ là thói quen cầm lên mỗi khi có khoảng trống, chứ không phải bản thân chiếc điện thoại.
Ở vùng hồ Tà Đùng, việc này có chỗ dễ và chỗ khó. Dễ vì nhiều góc vườn sóng yếu, mạng chập chờn, tự nhiên người ta ít lướt. Khó vì chính lúc có sóng, người ta lại lo bù những gì đã bỏ lỡ, càng dán mắt vào máy hơn. Và cảnh hồ có đảo, sương sớm, hoàng hôn rất dễ kéo người ta vào vòng chụp, đăng, xem ai thích.
Bài này đi qua lý do vì sao nghỉ mà tay vẫn cầm máy, cách báo trước và đặt khung giờ, chuyện sóng yếu là lợi hay hại, các mức nghỉ màn hình để bạn chọn, chụp ảnh mà không ôm máy, và lấp khoảng trống khi không còn lướt.
Vì sao đi nghỉ giữa vườn mà tay vẫn cầm điện thoại?
Thói quen cầm điện thoại không nằm ở ý muốn mà nằm ở tay. Mỗi lần có khoảng trống, dù chỉ vài chục giây chờ cơm chín, chờ người đi cùng, tay đã tự tìm tới túi quần. Ở thành phố, khoảng trống ít nên ta không để ý; ở vườn, khoảng trống nhiều, và ta chợt nhận ra mình cầm máy lên hàng chục lần một buổi.
Thứ hai là thông báo. Ứng dụng được làm ra để kéo người dùng quay lại: tin nhắn nhóm, lượt thích, tin tức, khuyến mãi. Mỗi tiếng rung là một lời gọi. Khi đang ở giữa vườn, mỗi lần mở máy là một lần kéo đầu óc ra khỏi chỗ mình đang ngồi.
Thứ ba là cảm giác phải ghi lại. Cảnh đẹp thì phải chụp, chụp rồi phải đăng, đăng rồi phải xem phản hồi. Có người cả buổi hoàng hôn ở mép hồ nhìn cảnh qua màn hình nhiều hơn bằng mắt.
Thứ tư là lo lỡ việc. Người làm kinh doanh, làm quản lý, có con nhỏ gửi ông bà, đều sợ có chuyện mà mình không biết. Nỗi lo này có thật và cần được giải quyết bằng sắp xếp, chứ không phải bằng việc cứ năm phút mở máy một lần. Hiểu đúng bốn lý do này thì mới chọn được cách bớt phù hợp với mình.
Báo trước và đặt khung giờ xem tin: làm trước khi đi
Phần lớn nỗi lo lỡ việc được giải quyết trước khi lên xe. Vài bước đơn giản:
- Báo cho người cần báo: cấp trên, đồng nghiệp chính, khách hàng thân, người nhà. Nói rõ ngày đi, ngày về, và rằng bạn chỉ xem tin vào một hai lúc trong ngày.
- Chỉ định người thay: ai xử lý việc gấp khi bạn vắng; người đó cần gì để làm được mà không phải hỏi bạn.
- Bật trả lời tự động cho email, ghi rõ thời gian vắng và người liên hệ thay.
- Tắt thông báo của mạng xã hội, tin tức, mua sắm. Chỉ để lại cuộc gọi, tin nhắn của một vài người quan trọng.
- Đặt khung giờ xem tin: ví dụ sau bữa sáng và trước bữa tối, mỗi lần khoảng mười lăm phút. Ngoài hai khung đó, máy để trong phòng.
- Cho người nhà một cách liên lạc dự phòng khi máy bạn không có sóng: số của chủ farmstay hoặc của người đi cùng.
Điểm quan trọng là người khác biết bạn đang nghỉ. Khi họ biết, họ ít gửi việc không gấp, và bạn cũng bớt áy náy khi không trả lời ngay. Phần lớn công việc không sập vì một người vắng vài ngày.
Nếu công việc bắt buộc phải làm từ xa trong lúc ở farm, thì đó là chuyến ở kết hợp làm việc, cần sắp xếp kiểu khác; đừng tự dối mình rằng đang nghỉ trong khi vẫn họp cả ngày.
Sóng yếu ở vùng hồ Tà Đùng: lợi hay hại cho việc nghỉ?
Quanh hồ Tà Đùng, địa hình đồi dốc và nhiều thung lũng nhỏ, nên sóng điện thoại không đều: có chỗ mạnh, có góc vườn gần như mất sóng, mỗi nhà mạng một khác. Nhiều farmstay có wifi, nhưng chất lượng tuỳ nơi và có lúc chập chờn khi mưa gió hay mất điện. Đây là điều nên hỏi chủ nhà trước khi đặt, nhất là nếu bạn cần liên lạc.
Với việc nghỉ, sóng yếu có lợi rõ: không có mạng thì không lướt, tay muốn cầm máy cũng không có gì để xem. Những giờ ngồi ở góc vườn mất sóng thường lại là những giờ nghỉ được nhiều nhất trong ngày, vì không còn gì để kiểm tra. Nhưng sóng yếu cũng có hại: người lo lắng sẽ đi khắp vườn tìm chỗ có vạch sóng, đứng một góc cầm máy giơ lên trời, còn căng hơn ở nhà.
Cách dùng sóng yếu cho có lợi là biết trước chỗ nào có sóng, coi đó là "góc xem tin" trong khung giờ đã đặt, còn những chỗ khác thì thôi. Trước khi đi, tải sẵn bản đồ ngoại tuyến của khu vực, lưu số điện thoại của chủ nhà và vài số cần thiết vào máy, tải sẵn sách, nhạc, bài nghe nếu muốn dùng.
Dù nghỉ màn hình đến đâu, vẫn giữ máy có pin và mang theo khi đi bộ xa, ra mép hồ hay đi một mình. Ở vùng đồi, điện thoại trước hết là công cụ an toàn. Bớt lướt không có nghĩa là bớt an toàn.
Ba mức nghỉ màn hình để chọn cho hợp với mình
Không ai bắt buộc phải bỏ máy hoàn toàn. Chọn một mức vừa sức, làm được thì hôm sau thử nâng lên:
| Mức | Cách làm | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Nhẹ | Tắt thông báo không cần thiết, không mang máy vào bữa ăn, không xem máy sau khi trời tối | Người phải giữ liên lạc công việc, người lần đầu thử |
| Vừa | Hai khung giờ xem tin mỗi ngày; ngoài khung đó máy để trong phòng; chụp ảnh bằng máy nhưng không đăng cho tới khi về | Phần lớn khách nghỉ vài ngày |
| Sâu | Gửi máy cho người đi cùng hoặc cất trong vali, chỉ mở một lần mỗi tối; không mạng xã hội cả chuyến | Người đã báo trước đầy đủ, có người thay ở công việc |
| Riêng cho cả nhóm | Đặt một giỏ chung ở hiên, ai về tới nhà vườn thì để máy vào giỏ trong bữa ăn và buổi tối | Gia đình, nhóm bạn muốn nói chuyện với nhau nhiều hơn |
Mức nào cũng nên có ngoại lệ an toàn: đi bộ xa, ra hồ, lái xe thì mang máy theo. Nghỉ màn hình là bớt giải trí và công việc trên máy, không phải cắt liên lạc khi cần.
Đừng tự trách nếu lỡ mở máy. Thói quen nhiều năm không mất trong một hai ngày. Mỗi lần nhận ra mình đang lướt, đặt máy xuống, nhìn ra vườn, thế là đủ.
Chụp ảnh mà không ôm máy cả ngày
Cảnh ở vùng hồ đẹp nhất vào sáng sớm khi sương còn phủ các đảo, và chiều muộn khi nắng xiên qua tán cà phê. Muốn có ảnh mà không bị máy kéo đi, một cách hay là dồn việc chụp vào một hai lúc. Ví dụ sáng sớm ra hiên chụp một lượt cảnh sương, chụp xong cất máy, rồi mới pha cà phê ngồi nhìn bằng mắt.
Một cách khác là tự giới hạn số ảnh. Chẳng hạn mỗi buổi chỉ chụp năm tấm. Giới hạn khiến bạn nhìn lâu hơn, chọn kỹ hơn, và thường ảnh lại đẹp hơn. Thay vì bấm liên tục, bạn đứng nhìn, đợi ánh sáng, rồi chụp một lần.
Phần dễ làm nhất mà lợi nhiều nhất là để dành việc đăng cho tới khi về. Đăng ngay thì sau đó phải xem ai thích, ai bình luận, trả lời từng người. Để dành tới tối cuối hoặc khi về nhà, bạn vừa không mất buổi chiều ở vườn, vừa có dịp xem lại cả chuyến khi chọn ảnh.
Khi chụp người trong nhà vườn, người làm rẫy, trẻ em hàng xóm, nhớ hỏi trước. Chuyện này là lịch sự tối thiểu, và cũng là một lý do nữa để bớt giơ máy lên một cách tự nhiên như ở phố.
Không lướt điện thoại thì lấp khoảng trống bằng gì?
Việc tay nhỏ. Nhặt rau, bóc đậu, lau rổ, xếp củi, quét lá trên sân. Những việc nhỏ ở nhà vườn luôn có, làm vài phút là đủ để tay khỏi tìm máy.
Một quyển sách giấy. Sách giấy không có thông báo. Mang theo một quyển vừa phải, đọc vài trang mỗi khi có khoảng trống thay cho lướt.
Một cuốn sổ nhỏ. Ghi vài dòng về buổi sáng, vẽ nguệch ngoạc cái lá lạ, ghi tên cây chủ nhà vừa chỉ. Ghi chép bằng tay chậm hơn gõ máy, và chính cái chậm đó là nghỉ.
Nhìn và nghe. Ngồi ở hiên mười phút chỉ để nhìn hồ, nghe chim, đếm xem có bao nhiêu tiếng khác nhau trong vườn. Lúc đầu khó, vài lần sau sẽ quen.
Nói chuyện với người trong nhà. Chủ nhà vườn biết nhiều chuyện về cây, về mùa, về vùng đất. Một câu hỏi ở hiên lúc chiều có khi dẫn tới cả tiếng chuyện trò.
Đi bộ một vòng vườn. Khi thấy bứt rứt, đứng dậy đi một vòng quanh vườn. Vận động nhẹ làm cơn thèm cầm máy qua đi nhanh hơn ngồi chống cự.
Chấp nhận buồn chán một lúc. Cảm giác trống trải, hơi bứt rứt khi không có gì xem là bình thường trong một hai ngày đầu. Đừng vội lấp nó bằng bất cứ thứ gì. Nhiều người nhận ra rằng sau cơn chán ngắn đó là lúc đầu óc bắt đầu lặng xuống, ý nghĩ tự sắp lại, và những ý tưởng hay cho công việc hay cho đời sống lại đến vào lúc không ngờ nhất, khi đang ngồi nhìn hồ hay tưới một luống rau.
Cả nhà cùng bớt màn hình: người lớn làm trước
Khi cả gia đình đi farmstay, người lớn thường muốn con bớt điện thoại, máy tính bảng. Nhưng nếu bố mẹ vẫn cầm máy suốt bữa ăn thì lời nhắc với con không có trọng lượng. Cách hiệu quả nhất là người lớn làm trước: đặt máy vào giỏ chung, nói rõ khung giờ của mình, và để con thấy mình đang làm gì thay cho lướt.
Thỏa thuận chung nên đơn giản và rõ ràng. Ví dụ: không máy trong bữa ăn, không máy sau khi trời tối, mỗi người được một khung giờ dùng máy buổi chiều. Quy tắc áp cho cả nhà, không chỉ cho trẻ. Khi trẻ thấy công bằng, trẻ dễ theo hơn.
Với trẻ quen màn hình, ngày đầu có thể khó. Chuyện trẻ đòi máy, chán, cáu kỉnh có bài riêng trong mục trẻ em ở farm của trang. Ở đây chỉ nhắc rằng người lớn cũng trải qua đúng cảm giác đó, chỉ là giỏi che giấu hơn. Cùng nhau vượt qua ngày đầu, ngày thứ hai thường cả nhà đều nhẹ hơn.
Với ông bà đi cùng, chuyện có khi ngược lại: người lớn tuổi ít lướt nhưng lại muốn gọi video khoe cảnh với con cháu ở nhà. Việc đó nên được giữ, chỉ cần dồn vào một lúc trong ngày, ở góc có sóng, thay vì gọi rải rác suốt buổi.
Về nhà, một vài thói quen nhỏ có thể giữ lại: bữa tối không máy, một buổi sáng cuối tuần không mạng xã hội. Không cần mang cả farm về phố, chỉ cần mang về một chút khoảng trống.
Câu hỏi thường gặp
Ở farmstay Tà Đùng có sóng điện thoại và wifi không?
Phần lớn có, nhưng không đều. Địa hình đồi và thung lũng làm sóng mạnh yếu theo từng góc vườn và từng nhà mạng; wifi có thể chập chờn khi mưa gió hay mất điện. Nên hỏi chủ nhà trước, nhất là khi bạn cần giữ liên lạc công việc.
Đi nghỉ có nên tắt hẳn điện thoại không?
Không cần và không nên tắt hẳn ở vùng đồi xa. Máy là công cụ an toàn để gọi khi cần, xem đường và để người nhà liên lạc. Thứ nên bỏ là lướt mạng xã hội, đọc tin và xem email liên tục; giữ máy có pin và mang theo khi đi xa.
Làm sao để bớt điện thoại mà không lo lỡ việc công ty?
Báo trước ngày đi ngày về, chỉ định người xử lý việc gấp, bật trả lời tự động cho email và chỉ xem tin vào một hai khung giờ cố định mỗi ngày. Khi người khác biết bạn đang nghỉ, họ sẽ ít làm phiền bằng việc không gấp.
Có nên đăng ảnh ngay khi đang ở farmstay không?
Tuỳ bạn, nhưng để dành đăng tới khi về giúp nghỉ được nhiều hơn, vì đăng xong thường phải xem phản hồi và trả lời. Để dành cũng giúp bạn chọn ảnh kỹ hơn và không công khai vị trí đang ở trong lúc đi.
Không có điện thoại thì buổi tối ở farmstay làm gì?
Ăn tối cùng nhà vườn, ngồi hiên nói chuyện, nghe tiếng côn trùng, ngắm trời đêm khi trời quang, đọc vài trang sách dưới đèn rồi đi ngủ sớm. Buổi tối ở vườn ngắn và yên, ngủ sớm chính là một phần của kỳ nghỉ.
Trẻ em có chịu bớt điện thoại khi ở farm không?
Thường ngày đầu khó, sau đó dễ hơn khi trẻ có việc để làm như cho gà ăn, hái rau, chơi ngoài vườn. Trẻ theo dễ hơn khi quy tắc áp cho cả nhà và người lớn làm trước, ví dụ không máy trong bữa ăn và sau khi trời tối.