Ở farmstay vùng hồ Tà Đùng, điện thường là điện lưới nhưng có thể mất sau giông, nước sinh hoạt hay lấy từ giếng khoan hoặc nguồn tự chảy qua bồn lọc, nước nóng nhiều nơi dùng năng lượng mặt trời, còn sóng điện thoại mạnh yếu tuỳ vị trí so với đồi và trạm phát. Trước khi đặt, hãy hỏi chủ vườn bốn chuyện: nguồn nước, nước nóng, điện dự phòng và sóng của từng nhà mạng ở chính chỗ phòng.
Những chuyện này ít khi được nhắc trong lời giới thiệu, vì không đẹp như ảnh vườn và hồ. Nhưng chúng quyết định cảm giác dễ chịu trong mấy ngày ở: tắm nước ấm buổi tối se lạnh, sạc được điện thoại, gọi được về nhà, giữ được đồ ăn tươi trong tủ lạnh.
Bài này giải thích vì sao hạ tầng ở các khu vườn quanh hồ khác thành phố, những gì thường gặp, cách hỏi để biết trước, và chuẩn bị gì để không bị động. Hạ tầng nông thôn thay đổi khá nhanh, có đường dây mới, trạm phát mới, nên mọi điều dưới đây là tình hình hay gặp; thông tin chính xác nhất vẫn là lời của chủ vườn vào đúng tuần bạn đi.
Vì sao hạ tầng ở farmstay vùng hồ khác thành phố?
Vùng hồ Tà Đùng là vùng nông thôn miền núi, dân cư rải theo trục đường và các thôn trên đồi. Đường điện, đường nước, trạm phát sóng được đầu tư theo mật độ dân, nên khu dân cư dọc đường có đủ, còn những khu vườn sâu trong rẫy thì phải tự kéo điện một đoạn dài, tự khoan giếng, tự lo nước.
Farmstay thường nằm đúng ở những chỗ ấy, vì cái đẹp của nó là ở giữa vườn, xa phố. Nhiều nơi khởi đầu từ một ngôi nhà rẫy, được nâng cấp dần để đón khách. Mức đầu tư hạ tầng vì thế không đều: có nơi đã làm bài bản với giếng khoan sâu, bồn lọc, đường dây riêng, máy phát dự phòng; có nơi vẫn dùng chung đường điện với máy bơm tưới vườn, mỗi lần bơm chạy là đèn chập chờn.
Địa hình cũng góp phần. Sóng điện thoại đi theo đường thẳng là chính, gặp đồi thì bị chắn; một khu vườn nằm ở sườn khuất sau đồi so với trạm phát có thể gần như không có sóng, trong khi nhà hàng xóm ở sườn bên kia vẫn gọi được video. Mặt hồ rộng không có vật cản nhưng cũng không có trạm, nên càng ra xa bờ sóng càng yếu.
Những gì thường gặp và nên hỏi
Bảng tóm tắt bốn thứ hạ tầng, tình trạng hay gặp ở farmstay quanh hồ và câu hỏi tương ứng:
| Hạ tầng | Thường gặp | Câu nên hỏi chủ vườn |
|---|---|---|
| Nước sinh hoạt | Giếng khoan, nước tự chảy từ khe đồi, có bồn lọc hoặc không | Nước lấy từ đâu, có lọc không, uống được trực tiếp hay phải đun? |
| Nước nóng | Năng lượng mặt trời, bình điện, hoặc kết hợp | Phòng dùng nước nóng loại nào, ngày mưa có đủ nóng không? |
| Điện | Điện lưới, có lúc mất sau giông; một số nơi có máy phát hoặc pin lưu trữ | Mất điện có thường không, có nguồn dự phòng không, dự phòng chạy được gì? |
| Sóng, mạng | Một vài nhà mạng có sóng, mạnh yếu theo vị trí; một số nơi có wifi qua cáp quang hoặc bộ phát 4G | Ở ngay phòng, nhà mạng nào mạnh nhất, wifi chạy bằng gì, mất điện thì wifi còn không? |
Đừng hỏi "có điện nước đầy đủ không", vì câu trả lời gần như chắc chắn là "có". Hãy hỏi cụ thể từng thứ như bảng trên, câu trả lời mới cho bạn thông tin dùng được.
Nước sinh hoạt và nước uống: hỏi rõ để yên tâm
Nhiều farmstay quanh hồ dùng nước giếng khoan hoặc nước dẫn từ khe đồi về bồn chứa. Nước này dùng tắm giặt, rửa rau thường ổn, nhưng không nên uống trực tiếp nếu chủ vườn không khẳng định đã qua hệ thống lọc đạt yêu cầu. Cách an toàn là uống nước đun sôi hoặc nước đóng bình. Hỏi chủ xem có sẵn nước uống cho khách không hay bạn nên mang theo.
Không dùng nước hồ để uống hay nấu ăn. Hồ thủy điện là nguồn nước mặt, nhận nước từ cả lưu vực rộng, có thể có vi sinh vật và chất từ hoạt động nông nghiệp ven bờ. Nếu farmstay bơm nước hồ để tưới vườn, đó là nước tưới, không phải nước sinh hoạt.
Mùa khô kéo dài, một số nguồn tự chảy và giếng nông có thể yếu đi. Nếu bạn đi vào cuối mùa khô, khoảng tháng 3, tháng 4, hãy hỏi xem vườn có bị thiếu nước không, có giới hạn giờ dùng nước không. Dùng nước tiết kiệm ở farmstay là một cách tôn trọng nhà vườn: nước cho khách tắm cũng là nước của cây cà phê đang cần tưới.
Nước nóng và điện: những ngày mưa, những đêm giông
Nước nóng năng lượng mặt trời rất hợp với vùng nắng như cao nguyên, nhưng phụ thuộc trời. Những ngày mưa dầm, nước có thể chỉ ấm, và nếu nhiều người tắm liền nhau vào buổi tối, người tắm sau dễ gặp nước nguội. Nơi chu đáo thường có bình nóng lạnh điện bổ sung. Nếu đi mùa mưa với trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, đây là câu hỏi quan trọng.
Điện lưới vùng hồ có thể mất khi có giông sét, cây ngã vào đường dây, hoặc khi ngành điện cắt để sửa chữa. Thường không kéo dài, nhưng một buổi tối không điện ở giữa vườn sẽ rất tối. Hỏi chủ vườn có máy phát, pin lưu trữ hay đèn sạc dự phòng không. Có nơi chỉ dự phòng cho đèn và tủ lạnh, không đủ cho bình nóng lạnh hay máy lạnh, điều này cũng nên biết trước.
Một số farmstay dùng điện mặt trời áp mái. Hệ thống có pin lưu trữ thì giữ được điện khi lưới mất; hệ thống chỉ hoà lưới không pin thì khi lưới mất cũng tắt theo vì lý do an toàn. Đừng mặc định cứ có tấm pin trên mái là có điện khi mất điện.
Cuối cùng, để ý giờ tưới. Ở những vườn dùng chung đường điện cho máy bơm, lúc máy bơm khởi động có thể làm điện trong nhà yếu đi một chút, đèn chớp nhẹ. Thường không hại gì, nhưng nếu bạn đang sạc máy tính hay dùng thiết bị nhạy cảm, nên cắm qua ổ có bảo vệ hoặc rút ra khi nghe máy bơm chạy.
Sóng điện thoại và wifi: chuyện của từng mét đất
Ở vùng hồ, câu "ở đó có sóng không" chỉ có nghĩa khi hỏi về đúng vị trí. Hãy hỏi chủ vườn: ngay trong phòng và ngoài hiên, nhà mạng nào có sóng, gọi điện được không, lướt web và gọi video có ổn không. Chủ vườn ở đó hằng ngày nên biết rất rõ, và nhiều người sẽ nói thật rằng "trong phòng yếu, ra sân ngồi chỗ cây bơ thì mạnh".
Nhiều farmstay có wifi. Wifi có thể đến từ cáp quang kéo vào, khá ổn định, hoặc từ một bộ phát dùng sim 4G, tốc độ phụ thuộc vào sóng di động ở đó. Khi mất điện, cả hai loại wifi đều có thể tắt nếu bộ phát không có nguồn dự phòng. Nếu công việc của bạn bắt buộc phải có mạng, đừng dựa vào một nguồn duy nhất: mang thêm sim của một nhà mạng khác và pin dự phòng cho bộ phát hoặc điện thoại.
Sóng yếu cũng có mặt tốt. Nhiều khách tìm farmstay chính là để buông điện thoại vài ngày. Nếu đó là mục đích của bạn, báo trước cho người thân về khả năng liên lạc chập chờn và để lại số của chủ vườn để khi cần người nhà có thể gọi.
Bếp, tủ lạnh và đồ ăn tươi khi điện chập chờn
Ở farmstay, bếp là trung tâm của đời sống: rau vừa hái, trứng vừa nhặt, cá mua từ người đánh bắt trên hồ, thịt mua ở chợ xã từ sáng. Đồ tươi cần được giữ lạnh, nhưng tủ lạnh ở nhà vườn có khi nhỏ, dùng chung giữa khách và chủ, và có lúc mất điện vài giờ. Nếu bạn định tự nấu hay mang thực phẩm từ thành phố lên, hãy hỏi trước có tủ lạnh riêng cho khách không, ngăn đá có dùng được không.
Trường hợp mang đồ đông lạnh từ xa, đóng thùng giữ nhiệt và đá khô hay đá gel, tính sao cho tới nơi còn lạnh. Khi điện mất, hạn chế mở tủ; một chiếc tủ lạnh đầy và đóng kín giữ lạnh được lâu hơn bạn nghĩ. Đồ ăn đã để ngoài trời ấm nhiều giờ, có mùi lạ hay chảy nước thì bỏ, đừng tiếc.
Bếp cũng phụ thuộc điện ít nhiều. Nhiều nhà vườn nấu bằng bếp gas hoặc bếp củi nên vẫn nấu được khi mất điện; bếp từ thì không. Nếu farmstay dùng bếp củi, hỏi chủ cách nhóm và cách dập lửa trước khi tự làm, và luôn có người lớn ở cạnh bếp khi có trẻ con quanh đó.
Mang theo gì để không bị động
Danh sách nhỏ cho phần điện nước sóng, bổ sung vào hành lý thường:
- Pin dự phòng dung lượng đủ sạc điện thoại vài lần, sạc đầy trước khi vào vườn.
- Đèn pin hoặc đèn đội đầu, kể cả khi farmstay có đèn sân; mất điện ban đêm sẽ cần ngay.
- Bình nước cá nhân để đựng nước đun sôi mang theo khi đi trong vườn hoặc ra hồ.
- Sim của một nhà mạng thứ hai nếu cần liên lạc chắc chắn hoặc làm việc từ xa.
- Bản đồ ngoại tuyến, danh bạ số của chủ vườn lưu ngoài điện thoại, ví dụ ghi giấy.
- Ổ cắm nối dài nhỏ nếu đi nhóm nhiều thiết bị, vì phòng nhà vườn thường ít ổ điện.
- Khăn tắm nhanh khô cho những ngày mưa, khi khăn phơi khó khô.
Mang thừa một chút những thứ này không nặng, mà giúp bạn giữ được tâm trạng thư thái khi hạ tầng của vùng hồ không chiều theo ý mình.
Khi nào hạ tầng nên là lý do để chọn nơi khác
Bạn bắt buộc phải họp trực tuyến mỗi ngày. Nếu chủ vườn không chắc về sóng và wifi, hoặc wifi chỉ là bộ phát 4G trong vùng sóng yếu, hãy chọn nơi gần khu dân cư hơn hoặc nơi có cáp quang.
Có người dùng thiết bị y tế cần điện. Máy tạo oxy, máy thở khi ngủ cần nguồn điện ổn định và dự phòng. Nếu farmstay không có nguồn dự phòng đủ mạnh, không nên mạo hiểm.
Đi với em bé cần pha sữa, tiệt trùng bình. Hỏi rõ nguồn nước sạch, ấm siêu tốc, chỗ rửa tiệt trùng. Mang thêm nước đóng bình cho bé.
Đi giữa mùa khô với nhóm đông. Nguồn nước của vườn có thể không đủ cho nhiều người tắm giặt. Hỏi trước, hoặc chia nhóm ra hai nơi.
Bạn rất cần ngủ trong phòng mát hoặc ấm theo ý mình. Phòng nhà vườn thường không có máy lạnh, vì đêm cao nguyên vốn mát; một số nơi có quạt và chăn dày. Nếu bạn hay khó ngủ khi nhiệt độ thay đổi, hỏi rõ phòng có gì, và chọn nơi có điện ổn định để thiết bị chạy suốt đêm.
Chuyến đi là dịp đặc biệt khó lặp lại. Một kỷ niệm ngày cưới hay một chuyến cả đại gia đình hiếm hoi khó chấp nhận một buổi tối mất điện, nước nguội. Khi đó, đặt ở nơi đã đầu tư hạ tầng bài bản, dù vườn ít "thật" hơn một chút.
Câu hỏi thường gặp
Farmstay ở Tà Đùng có wifi không?
Nhiều nơi có, qua cáp quang hoặc bộ phát dùng sim 4G. Chất lượng khác nhau tuỳ vị trí và tuỳ nguồn. Hỏi chủ vườn wifi chạy bằng gì, tốc độ có đủ gọi video không, và khi mất điện wifi còn hoạt động hay không.
Nhà mạng nào có sóng tốt ở vùng hồ Tà Đùng?
Không có câu trả lời chung, vì sóng phụ thuộc vị trí từng khu vườn so với trạm phát và đồi chắn. Có chỗ nhà mạng này mạnh, cách vài trăm mét nhà mạng khác mạnh hơn. Hỏi chủ farmstay về chính chỗ phòng ở, và mang thêm sim dự phòng nếu cần.
Nước ở farmstay có uống trực tiếp được không?
Không nên uống nước giếng hay nước tự chảy trực tiếp nếu chủ vườn không khẳng định đã qua hệ thống lọc phù hợp. Uống nước đun sôi hoặc nước đóng bình. Tuyệt đối không dùng nước hồ để uống hay nấu ăn.
Mất điện ở farmstay thì làm gì?
Bật đèn pin hoặc đèn sạc, hạn chế mở tủ lạnh để giữ lạnh, tiết kiệm pin điện thoại. Hỏi chủ vườn có máy phát hay pin dự phòng không và thường mất bao lâu. Không thắp nến gần rèm, vách gỗ, và không để trẻ cầm nến đi lại trong nhà gỗ.
Ngày mưa có nước nóng để tắm không?
Tuỳ nơi. Nước nóng năng lượng mặt trời có thể chỉ ấm vào ngày mưa dầm. Nơi có bình nóng lạnh điện bổ sung thì vẫn đủ nóng. Nếu đi với trẻ nhỏ hay người lớn tuổi vào mùa mưa, hỏi rõ điều này trước khi đặt.