Trước khi đặt farmstay ở Tà Đùng, nên hỏi chủ vườn bảy nhóm chuyện: phòng và giường, khu vườn và việc khách được làm, bữa ăn, an toàn, đường và hạ tầng, nội quy của nhà vườn, rồi đặt cọc, huỷ, đổi lịch. Hỏi cụ thể, hỏi bằng tin nhắn để có chữ lưu lại, và đọc kỹ cách chủ trả lời: một người trả lời rõ, nói cả điểm chưa tốt thường là người bạn có thể tin.
Farmstay quanh hồ phần lớn là cơ sở nhỏ, do gia đình tự đón khách, không có trang chính sách in sẵn như khách sạn lớn. Điều đó có cái hay: bạn trao đổi thẳng với người sẽ nấu cơm cho mình, hỏi gì cũng được và thường được linh hoạt. Nhưng cũng vì vậy mà nhiều chuyện chỉ nằm trong đầu chủ nhà; bạn không hỏi thì không ai nói.
Bộ câu hỏi dưới đây gom từ những chuyện khách thường chỉ nghĩ tới khi đã đến nơi. Không cần hỏi hết; chọn nhóm nào quan trọng với chuyến đi của bạn. Gửi một lần, gọn trong một tin nhắn có đánh số, để chủ vườn dễ trả lời từng ý.
Bộ câu hỏi không nhằm làm khó chủ nhà. Với một cơ sở nhỏ, mỗi khách hỏi kỹ là một khách đến nơi ít bất ngờ, ít phàn nàn, và nhiều khả năng quay lại. Chủ vườn quen đón khách hiểu điều đó; họ thường cũng có sẵn câu trả lời vì đã được hỏi nhiều lần.
Nhóm 1 — Phòng, giường và chỗ sinh hoạt
Ảnh phòng cho thấy đẹp hay không, nhưng không cho biết ngủ có ngon không. Những câu nên hỏi:
- Phòng là nhà riêng tách biệt hay chung một dãy, chung vách với phòng khác?
- Có mấy giường, kích thước giường, có kê thêm nệm cho trẻ được không?
- Nhà vệ sinh trong phòng hay dùng chung, có vòi sen nước nóng không?
- Phòng có cửa lưới chống côn trùng, có màn ngủ không?
- Đêm lạnh thì có chăn dày, có thêm chăn khi cần không?
- Có chỗ ngồi chung, bếp chung, hiên chung với khách khác không, giờ nào thì yên?
- Khu nhà ở có bậc thang, gác lửng hay cầu thang dốc không?
Câu cuối nghe lạ nhưng quan trọng. Nhiều nhà gỗ ở vùng đồi có gác lửng làm chỗ ngủ, leo bằng thang dốc. Với trẻ nhỏ, người lớn tuổi hay ai đó hay dậy đêm, gác lửng có thể là nguy cơ ngã. Nhà nằm trên sườn đồi cũng hay có bậc tam cấp cao ở lối vào. Biết trước để xin phòng tầng trệt hoặc chọn nơi khác.
Nếu đi đông người, hỏi thêm về cách chia phòng: hai gia đình chung một căn có riêng tư không, có chỗ để đồ đạc, phơi quần áo không.
Nhóm 2 — Khu vườn và những việc khách được làm
Đây là phần làm nên khác biệt của farmstay, nên hỏi rõ để không hụt kỳ vọng:
- Vào tuần bạn đến, vườn đang làm gì, có gì để xem?
- Khách được ra vườn vào giờ nào, có người đi cùng không?
- Những việc khách được tham gia là gì, việc nào thì không nên làm?
- Có tính phí riêng cho hoạt động vườn không, hay đã gồm trong tiền phòng?
- Vườn có phun thuốc bảo vệ thực vật không, nếu có thì vào những ngày nào, khu nào để khách tránh?
- Trẻ con được tự chơi trong vườn tới đâu, khu nào cấm vào?
Câu về thuốc bảo vệ thực vật không phải để bắt lỗi. Phần lớn vườn canh tác thông thường đều có lúc phun thuốc. Điều bạn cần là biết để tránh đúng khu, đúng ngày, nhất là khi có trẻ nhỏ hay thai phụ trong đoàn. Chủ vườn có trách nhiệm sẽ báo trước và giữ khách tránh xa khu vừa phun.
Nếu bạn muốn một trải nghiệm vườn cụ thể, chẳng hạn cho con hái rau, nhặt trứng, xem phơi cà phê, hãy nói rõ ngay khi hỏi. Chủ vườn sẽ cho biết có làm được vào tuần đó hay không, thay vì bạn đến nơi mới biết vườn đang mùa nghỉ.
Nhóm 3 — Bữa ăn và bếp
Ăn uống ở farmstay thường gắn với vườn và bếp nhà. Hỏi trước để tránh thiếu hoặc lãng phí:
- Có nấu bữa cho khách không, bữa nào, cần báo trước bao lâu?
- Món ăn thường dùng gì từ vườn, phần nào mua chợ?
- Khách có được dùng bếp tự nấu không, bếp có những gì?
- Có nấu chay, nấu riêng cho trẻ, kiêng món theo yêu cầu được không?
- Gia đình có người dị ứng hải sản, đậu phộng, trứng; chủ có lưu ý được không?
- Nước uống có sẵn cho khách không hay nên mang theo?
- Gần nhất có chợ, tạp hoá hay quán ăn nào nếu cần mua thêm?
Với dị ứng thực phẩm, đừng chỉ nói "không ăn được tôm", vì người nấu có thể vẫn dùng chung chảo hay nêm nước mắm tôm. Hãy giải thích mức độ dị ứng và hỏi lại cách họ sẽ nấu. Với trẻ nhỏ ăn dặm, mang theo một phần đồ ăn quen của bé cho bữa đầu, vì bếp nhà vườn nấu theo khẩu vị người lớn và có khi cay, mặn hơn bé quen. Nếu dị ứng nặng, mang theo thuốc theo chỉ định của bác sĩ và biết đường tới cơ sở y tế gần nhất.
Nhóm 4 — An toàn và sức khoẻ
Vườn đồi ven hồ có những rủi ro mà khách thành phố ít nghĩ tới. Những câu nên hỏi thẳng:
- Khu nhà khách cách mép hồ bao xa, có rào hay khoảng đệm không?
- Trong vườn có ao, bồn chứa nước, giếng hở nào không, đã che chắn chưa?
- Vườn có nuôi chó không, chó có cột hay thả, có quen người lạ không?
- Có tổ ong nuôi hay ong rừng gần khu nhà không?
- Lối đi ban đêm có đèn không, có hay gặp rắn không, chủ dặn khách thế nào?
- Trạm y tế, cơ sở khám chữa bệnh gần nhất cách bao lâu, ban đêm đi bằng cách nào?
- Có tủ thuốc sơ cứu cơ bản không?
Đây là nhóm câu mà nhiều khách ngại hỏi vì sợ làm chủ nhà phật lòng. Thực tế, chủ vườn quen đón khách sẽ thấy yên tâm khi gặp người hỏi kỹ, vì họ biết khách này sẽ giữ an toàn cho mình. Câu trả lời cũng cho bạn thấy chủ nhà đã nghĩ tới những tình huống này hay chưa.
Nếu đi với trẻ dưới sáu tuổi, thêm một câu: chủ vườn có thể chỉ cho bạn ngay buổi đầu những chỗ trẻ không được tới, như mép ao, khu kho vật tư, chỗ để máy móc hay không. Một vòng đi cùng chủ ngay khi tới nơi giúp cả nhà hiểu ranh giới an toàn trước khi trẻ tự chạy chơi.
Nhóm 5 — Đường vào, điện nước và sóng
Những câu này đã có bài riêng trong chuyên mục, nên ở đây chỉ nhắc lại mấy ý chính để gom vào một tin nhắn. Về đường: đoạn cuối từ đường nhựa vào vườn dài bao xa, đất hay bê tông, có dốc không, xe của bạn có vào được không, nếu mưa thì đỗ ở đâu và có được đón không. Về điện nước: nước sinh hoạt lấy từ đâu, nước nóng loại gì, mất điện có dự phòng không. Về sóng: trong phòng nhà mạng nào dùng được, wifi chạy bằng gì.
Gửi kèm thông tin của bạn để chủ vườn trả lời sát hơn: bạn đi xe gì, có mấy người, có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi không, định đến lúc mấy giờ. Câu trả lời cho một chiếc xe máy chở hai người khác hẳn câu trả lời cho một xe bảy chỗ chở cả nhà và ba vali.
Cuối cùng, xin điểm ghim chính xác của khu nhà khách, không phải của cổng vườn hay tên xã. Nhiều khu vườn rộng, cổng chính và khu nhà khách cách nhau một đoạn, có khi đi bằng hai lối khác nhau. Một điểm ghim đúng tiết kiệm cho bạn cả nửa giờ dò đường lúc trời tối.
Nhóm 6 — Nội quy của nhà vườn
Mỗi nhà vườn có những nếp riêng. Hỏi trước để không vô tình làm phiền chủ và hàng xóm:
- Giờ nhận phòng, trả phòng; đến sớm hay về muộn có được không?
- Buổi tối có giờ giữ yên lặng không, có được hát, mở loa không?
- Có được đốt lửa trại, nướng thịt không; đốt ở đâu, ai trông lửa?
- Có được mang thú cưng theo không, cần giữ thế nào?
- Có được tự hái rau, trái trong vườn không, hay phải hỏi từng lần?
- Có được hút thuốc trong phòng, trong nhà gỗ không?
- Cổng vườn có khoá ban đêm không, về muộn thì gọi ai?
Chuyện hái rau, hái trái là chỗ khách hay hiểu lầm nhất. Vườn là tài sản và nguồn thu của nhà nông; một cây sầu riêng hay một chùm bơ có thể là kết quả của cả năm chăm sóc. Đừng mặc định ở farmstay là được hái tự do. Hỏi trước, và nhớ rằng vườn của nhà bên cạnh thì không phải vườn của farmstay.
Nhóm 7 — Đặt cọc, huỷ và đổi lịch
Cơ sở nhỏ thường thoả thuận qua tin nhắn, nên hãy làm rõ những điểm sau và giữ lại tin nhắn:
- Tổng số tiền cho toàn bộ kỳ ở gồm những gì: phòng, bữa ăn, hoạt động, đưa đón; phần nào trả thêm khi dùng.
- Cọc bao nhiêu phần, chuyển cho ai, tài khoản đứng tên ai; tên đó có khớp với người bạn đang nhắn không.
- Huỷ trước bao lâu thì được hoàn cọc, hoàn bao nhiêu; huỷ sát ngày thì sao.
- Nếu mưa lớn, đường xấu hay có thông báo thời tiết nguy hiểm, có được đổi ngày mà không mất cọc không.
- Nếu đến nơi phòng không giống ảnh hoặc thiếu điều đã hứa, hai bên xử lý thế nào.
- Thanh toán phần còn lại bằng tiền mặt hay chuyển khoản, có cần hoá đơn không.
Câu về thời tiết đặc biệt quan trọng với vùng hồ vào mùa mưa. Một chủ vườn có trách nhiệm thường sẵn sàng cho dời lịch khi đường không an toàn, vì họ cũng không muốn khách gặp nạn trên đường vào. Có thoả thuận trước bằng tin nhắn thì lúc cần không phải tranh cãi.
Không chuyển cọc khi chưa xác minh được người nhận đúng là chủ hoặc người được chủ giao quản lý. Ở vùng du lịch, có những trường hợp mạo danh cơ sở lưu trú để nhận cọc. Gọi điện trực tiếp, hỏi chi tiết về khu vườn mà chỉ người ở đó mới biết, là cách kiểm đơn giản.
Đọc câu trả lời: dấu hiệu tốt và dấu hiệu nên hỏi thêm
Trả lời đúng từng câu, có chi tiết. Chủ vườn nói rõ "phòng chung vách, buổi sáng nghe tiếng máy bơm", "tuần đó vườn vừa thu hoạch xong, hơi trơ". Sự thật thà về điểm chưa đẹp là dấu hiệu đáng tin nhất.
Chủ động dặn thêm. Người quen đón khách thường tự nhắc mang áo ấm, đến trước chiều, gọi khi tới ngã rẽ. Họ đã quen những chuyện khách hay gặp.
Trả lời chung chung, né câu khó. Chỉ nói "đầy đủ hết anh chị ạ", "đường đẹp lắm", không trả lời câu về an toàn hay huỷ cọc. Không hẳn là xấu, nhưng hãy hỏi lại từng ý.
Giục chuyển cọc gấp. Bảo "chỉ còn một phòng, chuyển ngay kẻo hết" khi bạn chưa hỏi xong. Bình tĩnh, chưa xác minh xong thì chưa chuyển.
Thông tin không khớp với ảnh. Ảnh có hồ sát hiên mà chủ nói phải đi xe ra hồ. Hỏi lại ảnh chụp ở đâu, lúc nào.
Câu hỏi thường gặp
Nên hỏi chủ farmstay qua điện thoại hay tin nhắn?
Nên dùng cả hai. Tin nhắn để có chữ lưu lại những thoả thuận về giá, cọc, huỷ và những điều chủ đã hứa. Điện thoại để nghe giọng, hỏi nhanh vài chi tiết và xác minh người đang trao đổi là chủ thật. Sau cuộc gọi, nhắn lại tóm tắt những gì đã thống nhất.
Có nên hỏi chủ vườn về thuốc bảo vệ thực vật không?
Nên, nhất là khi có trẻ nhỏ hay thai phụ đi cùng. Hỏi vườn có phun không, phun lúc nào, khu nào. Đây không phải câu bắt lỗi mà là để biết tránh đúng chỗ, đúng ngày. Chủ vườn có trách nhiệm sẽ trả lời thẳng và báo trước khi phun.
Farmstay có cho mang chó mèo theo không?
Tuỳ từng nơi. Một số vườn nuôi chó, gà, vịt thả rông nên ngại thú cưng lạ vì dễ đánh nhau hoặc đuổi gà. Hỏi trước, và nếu được mang theo, hãy giữ thú cưng bằng dây, dọn chất thải, không để chúng vào vườn rau hay chuồng trại.
Đặt farmstay trước bao lâu là vừa?
Cuối tuần, ngày lễ và mùa khô thường đông nên đặt sớm vài tuần. Ngày thường mùa mưa có thể đặt gần ngày hơn. Dù đặt sớm hay muộn, hãy hỏi lại chủ về đường và thời tiết vài ngày trước khi đi để cập nhật tình hình.
Làm sao biết người nhận cọc đúng là chủ farmstay?
Gọi điện trực tiếp, hỏi những chi tiết chỉ người ở đó mới biết như vườn trồng gì, đường vào rẽ ở đâu. So tên tài khoản với tên người đang trao đổi. Nếu có điều bất thường như giục chuyển gấp, đổi tài khoản liên tục, dừng lại và kiểm thêm.
Có nên hỏi về chính sách đổi lịch khi trời mưa không?
Rất nên, nhất là khi đi vào mùa mưa. Hỏi rõ nếu mưa lớn, đường xấu hay có cảnh báo thời tiết thì có được dời ngày mà giữ cọc không. Có thoả thuận trước bằng tin nhắn, khi cần bạn sẽ dễ quyết định chọn an toàn thay vì cố đi.