Hiên farmstay là một trong những chỗ đọc sách dễ chịu nhất: ánh sáng tự nhiên, gió mát, ít người làm phiền, và không có gì thúc giục bạn đọc nhanh. Muốn đọc được thật, nên mang theo một hai cuốn sách giấy vừa sức, chọn góc ngồi theo hướng nắng từng buổi, giữ sách khỏi ẩm sương, và dành thêm một cuốn sổ nhỏ để ghi vài dòng mỗi tối. Không cần đặt mục tiêu đọc hết bao nhiêu trang.
Nhiều người mang theo cả chồng sách lên Tà Đùng rồi mang về gần như nguyên vẹn. Không phải họ lười, mà vì thói quen lướt màn hình đã làm việc đọc dài trở nên khó, và vì những ngày đầu ở farm thường bị lấp bởi đường xá, làm quen, việc vườn. Bài này giúp bạn chuẩn bị sao cho sách thật sự được mở.
Nội dung gồm: vì sao hiên vườn hợp để đọc, chọn sách mang theo, góc ngồi theo giờ, giữ sách và sổ ở nơi ẩm, viết nhật ký ở farm thế nào, tập đọc chậm lại khi đầu óc quen lướt, và đọc cùng người thân.
Vì sao hiên nhà vườn là chỗ đọc sách tốt?
Đọc sách cần ba thứ: đủ ánh sáng, ít gián đoạn, và một tâm trí không bị kéo đi chỗ khác. Ở thành phố, thứ thiếu nhất thường là cái thứ hai và thứ ba: tin nhắn, tiếng xe, việc nhà, và cảm giác lúc nào cũng có việc gì đó chưa làm. Hiên farmstay có cả ba, gần như tự nhiên.
Ánh sáng ban ngày ở hiên dễ chịu cho mắt hơn đèn trong phòng: đủ sáng mà không chói nếu ngồi đúng chỗ. Gió nhẹ, tiếng vườn đều đều tạo một nền âm thanh dễ chịu, không đòi hỏi chú ý như tiếng người nói chuyện ở quán cà phê. Và ở vườn, không có ai chờ bạn làm gì; việc vườn đã xong buổi sáng, bữa trưa còn lâu.
Hơn nữa, khi ngẩng lên khỏi trang sách, mắt bạn nhìn ra hàng cây, ra mặt hồ xa, chứ không phải bức tường hay màn hình. Nhìn xa xen giữa những đoạn đọc giúp mắt đỡ mỏi hơn so với đọc liền một mạch trong phòng kín.
Cuối cùng, ở farm thời gian có cảm giác dài hơn. Một buổi chiều không có cuộc hẹn nào là một khoảng đọc mà ở phố rất khó có. Nhiều người đọc xong một cuốn sách dở dang cả năm chỉ trong hai buổi chiều ở hiên vườn.
Mang sách gì lên farmstay cho vừa?
Chọn sách cho kỳ nghỉ khác chọn sách cho bàn làm việc. Vài gợi ý theo loại, không phải danh sách bắt buộc:
- Một cuốn đang đọc dở mà mình thật sự thích. Đây là cuốn dễ được mở nhất, vì không cần làm quen lại từ đầu.
- Một cuốn mỏng, đọc rời từng đoạn được: tản văn, truyện ngắn, thơ, ghi chép. Hợp với những khoảng trống mười lăm phút giữa các việc.
- Một cuốn về cây cỏ, chim chóc hoặc nông nghiệp nếu bạn tò mò về khu vườn đang ở; đọc xong ra vườn nhìn lại thấy khác.
- Truyện cho trẻ nếu đi cùng con, để đọc to buổi tối.
- Không nên mang sách chuyên môn liên quan công việc, trừ khi bạn thật sự muốn; nó kéo đầu óc về văn phòng.
- Không nên mang quá ba cuốn cho chuyến vài ngày. Nhiều sách tạo cảm giác phải đọc cho hết, thành một việc cần hoàn thành.
Sách giấy có lợi thế rõ ở farm: không cần sạc, không có thông báo, đọc được dưới nắng. Máy đọc sách điện tử dạng mực điện tử cũng tốt, nhẹ và mang được nhiều sách; nhưng đọc trên điện thoại thì rất dễ trượt sang ứng dụng khác.
Nếu muốn đọc mà không chắc chọn gì, chọn cuốn mà bạn từng định đọc "khi nào rảnh". Kỳ nghỉ ở vườn chính là lúc rảnh đó.
Chọn góc ngồi đọc theo giờ trong ngày
Ánh sáng ở vùng cao đổi nhanh theo giờ. Một chỗ ngồi đẹp buổi sáng có thể chói không chịu nổi buổi chiều. Có thể tham khảo:
| Buổi | Góc hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Hiên hướng đông, đón nắng nhẹ; ghế có tựa, chăn mỏng đắp chân | Sàn và ghế ẩm sương, lau khô trước; mặc ấm |
| Giữa buổi sáng | Dưới tán cây gần nhà, võng giữa hai gốc cây vững | Nhìn kỹ cành trên đầu có tổ ong, kiến không |
| Trưa | Trong nhà, gần cửa sổ, hoặc hiên có mái rộng che nắng | Nắng cao nguyên gắt, ánh sáng trắng chói trang giấy; đây cũng là giờ hợp để chợp mắt |
| Chiều | Hiên hướng ra hồ, phía bóng râm | Nắng xiên chiều có thể rọi thẳng vào mặt; xoay ghế quay lưng về nắng |
| Tối | Trong phòng dưới đèn vàng, hoặc hiên có đèn | Đèn hiên hút côn trùng; đọc trong phòng có màn cửa hoặc dùng đèn kẹp nhỏ |
Một góc đọc tốt cần chỗ đặt ly nước, chỗ để sổ bút, và chỗ gác chân. Nếu farmstay không có sẵn, một cái ghế đẩu nhỏ làm bàn là đủ; hỏi chủ nhà mượn.
Nếu đi cùng nhiều người, mỗi người nên có góc riêng. Hai người cùng đọc trên một hiên thì ngồi hai đầu, để không ai phải nói chuyện khi người kia đang chăm chú.
Giữ sách, sổ và bút ở nơi ẩm và nhiều côn trùng
Vùng hồ có độ ẩm cao, nhất là mùa mưa và sáng sớm. Giấy hút ẩm nhanh, để qua đêm ngoài hiên là trang sách gợn sóng, bìa cong. Nguyên tắc đơn giản: đọc xong mang sách vào phòng, không để ngoài hiên qua đêm.
Mang theo vài túi zip hoặc túi nilon sạch để bọc sách và sổ khi di chuyển, khi trời đổ mưa bất chợt. Mùa mưa, mưa chiều ở cao nguyên đến nhanh; đang đọc ngoài vườn mà mưa thì túi bọc là thứ cứu cuốn sách.
Côn trùng cũng là chuyện cần tính. Kiến hay bò lên mặt bàn, mặt ghế có vụn thức ăn; đừng ăn bánh khi đọc ngoài hiên rồi để vụn rơi giữa các trang. Buổi tối, đèn hút thiêu thân, bọ cánh cứng bay vào; đóng sách lại trước khi tắt đèn để chúng không bị ép giữa trang.
Nếu mang máy đọc sách điện tử hay máy tính bảng, nhớ rằng thiết bị điện tử cũng không ưa ẩm và bụi đất đỏ. Cất trong túi khi không dùng, sạc đầy trước khi rời phố vì có nơi điện chập chờn những ngày mưa gió, và đừng để máy trên lan can, nơi chỉ một cú va nhẹ là rơi xuống sân đất.
Những đợt mưa dầm, phòng ở vùng hồ có thể ẩm cả ngày lẫn đêm. Khi đó cất sách và sổ trong vali kéo kín hoặc túi zip, bỏ kèm một gói hút ẩm nhỏ giữ lại từ hộp giày, hộp bánh; về tới nhà sách vẫn phẳng, sổ không mốc. Bút mực nước dễ nhoè khi giấy ẩm; bút bi hoặc bút chì đáng tin hơn. Bút chì còn có lợi là không cần lo hết mực hay rò mực trong túi khi đi đường đồi xóc. Nếu bạn vẽ, màu chì hay màu sáp tiện hơn màu nước ở nơi ẩm.
Viết nhật ký ở farm: viết gì và bắt đầu thế nào?
Nhiều người muốn viết nhật ký khi đi nghỉ nhưng không biết bắt đầu từ đâu, mở sổ ra là ngại. Cách dễ nhất là không viết cảm xúc trước mà viết quan sát: hôm nay thời tiết thế nào, sáng ra vườn thấy gì, bữa trưa có món gì, chủ nhà kể chuyện gì. Quan sát là thứ có sẵn, viết ra không cần nghĩ nhiều.
Một khuôn đơn giản cho mỗi tối: ba dòng về điều đã thấy, một dòng về điều đã học, một dòng về điều muốn nhớ. Năm dòng là đủ. Có hôm sẽ viết nhiều hơn, có hôm chỉ viết đúng năm dòng; cả hai đều được.
Ghi lại những thứ cụ thể của nơi này thì sau đọc lại mới quý: tên cây chủ nhà chỉ, cách họ gọi một món, tiếng con gì kêu lúc nửa đêm, màu hồ lúc sáu giờ sáng khác lúc năm giờ chiều ra sao. Những chi tiết ấy ảnh không giữ được hết, và trí nhớ thì quên rất nhanh.
Nếu không thích viết chữ, có thể vẽ: một chiếc lá, một góc hiên, hình dáng đảo trên hồ. Không cần đẹp. Vẽ buộc bạn nhìn lâu hơn chụp ảnh, và đó cũng là một cách nghỉ. Một cuốn sổ nhỏ, vài trang viết vẽ lẫn lộn, mang về lật lại sau này thường gợi lại kỳ nghỉ rõ hơn cả trăm tấm ảnh trong máy.
Đọc chậm lại khi đầu óc đã quen lướt
Người quen đọc tin ngắn trên điện thoại thường thấy khó tập trung vào sách dài: đọc vài trang là mắt trượt, phải đọc lại, rồi tay tự tìm điện thoại. Đây là chuyện của thói quen, không phải của trí thông minh, và nó có thể thay đổi khi điều kiện thay đổi.
Ở farm, bắt đầu bằng những phiên đọc ngắn: mười lăm, hai mươi phút, đặt điện thoại ở phòng khác. Hết phiên, đứng dậy đi một vòng hiên, nhìn ra vườn, rồi đọc tiếp nếu muốn. Đừng ép mình ngồi một mạch hai tiếng ngay từ hôm đầu.
Đọc to nhỏ tiếng một đoạn khi thấy mắt trượt cũng là cách kéo sự chú ý trở lại. Gạch chân hay ghi chú bên lề vài câu đáng nhớ khiến việc đọc chủ động hơn, ít trôi tuột hơn.
Chọn đúng sách cũng giúp nhiều. Nếu một cuốn quá khó hay quá chán, cứ gấp lại và đổi sang cuốn khác, không ai bắt bạn đọc cho hết. Ở kỳ nghỉ, sách dễ đọc và cuốn hút là lựa chọn đúng để lấy lại nhịp đọc; sách nặng để dành cho lúc đã quen trở lại.
Sau hai ba ngày, phần lớn người thấy các phiên đọc dài ra tự nhiên. Khoảnh khắc nhận ra mình đã đọc liền một tiếng mà không nghĩ tới điện thoại cho thấy thói quen đọc chưa mất, chỉ là thiếu chỗ và thiếu giờ.
Đọc cùng người thân: đọc to buổi tối và chia nhau một cuốn
Đọc không nhất thiết là việc một mình. Ở farm, buổi tối dài và yên, rất hợp để đọc to cho nhau nghe. Bố mẹ đọc cho con một chương truyện trước giờ ngủ; hai vợ chồng thay nhau đọc một cuốn mỏng; nhóm bạn mỗi người đọc một bài thơ mình thích. Tiếng đọc giữa tiếng côn trùng đêm tạo ra một kiểu không khí mà ở phố khó có.
Với trẻ, đọc to buổi tối còn thay được thời gian màn hình. Chọn truyện có cây cỏ, con vật, nông trại thì càng hợp, vì sáng hôm sau trẻ có thể ra vườn tìm những thứ vừa nghe. Trẻ lớn hơn có thể đọc cho em nhỏ hoặc cho ông bà nghe.
Một cách khác là chia nhau một cuốn: người này đọc xong để lại ở hiên, người kia đọc tiếp, rồi tối đến bàn về nó. Cuộc trò chuyện về một cuốn sách chung thường đi xa hơn những chuyện thường ngày, và là cách để người đi cùng hiểu nhau thêm.
Nếu farmstay có kệ sách chung do khách trước để lại, xem thử; đó là cách dễ thương để gặp một cuốn mình chưa từng định đọc. Đọc xong, bạn có thể để lại một cuốn của mình cho khách sau, nếu chủ nhà đồng ý.
Chỉ nhớ một điều: không ép ai đọc. Người không thích đọc có thể chỉ ngồi nghe, hoặc ngồi bên cạnh làm việc khác. Kỳ nghỉ là để mỗi người được nghỉ theo cách của mình.
Câu hỏi thường gặp
Nên mang mấy cuốn sách khi đi farmstay vài ngày?
Một đến ba cuốn là vừa: một cuốn đang đọc dở mình thích, một cuốn mỏng đọc rời từng đoạn, và một cuốn cho trẻ nếu đi cùng con. Mang quá nhiều dễ tạo cảm giác phải đọc cho hết, thành một việc cần hoàn thành.
Đọc sách ngoài hiên có hại mắt không?
Ánh sáng tự nhiên đủ sáng thường dễ chịu cho mắt hơn đèn yếu trong phòng. Điều cần tránh là ngồi đọc dưới nắng gắt chói trang giấy và đọc liền nhiều giờ không nghỉ. Ngồi chỗ bóng râm sáng, thỉnh thoảng nhìn ra xa là đủ.
Làm sao giữ sách không bị ẩm khi ở vùng hồ?
Đọc xong mang sách vào phòng, không để ngoài hiên qua đêm. Bọc sách và sổ trong túi zip khi di chuyển hoặc khi mùa mưa. Tránh để sách sát cửa sổ mở buổi tối vì sương và côn trùng.
Viết nhật ký du lịch nên viết gì?
Bắt đầu bằng quan sát cụ thể: thời tiết, thứ thấy trong vườn, món đã ăn, chuyện chủ nhà kể. Một khuôn dễ theo là ba dòng điều đã thấy, một dòng điều đã học, một dòng điều muốn nhớ. Có thể vẽ thay cho viết.
Không tập trung đọc sách được thì phải làm sao?
Đó là chuyện thói quen. Bắt đầu bằng phiên đọc ngắn mười lăm, hai mươi phút, để điện thoại ở phòng khác, nghỉ đi lại giữa các phiên. Đọc nhỏ tiếng một đoạn hoặc ghi chú bên lề khi thấy mắt trượt. Sau vài ngày các phiên đọc thường tự dài ra.
Có nên mang máy đọc sách điện tử thay cho sách giấy không?
Máy đọc sách dạng mực điện tử nhẹ, đọc được ngoài nắng và mang được nhiều sách, khá hợp. Điều cần tránh là đọc trên điện thoại, vì rất dễ trượt sang mạng xã hội. Nhớ sạc đầy và mang dây sạc, vì có nơi điện chập chờn.