Đưa trẻ nhỏ ở farm quanh hồ Tà Đùng mùa mưa vẫn được, nếu gia đình chấp nhận ba điều: đường đất đỏ trơn và có thể khó vào, chiều hay có giông nên việc ngoài trời dồn vào buổi sáng, và đêm ẩm lạnh nên phải giữ trẻ khô ấm. Đổi lại, vườn xanh nhất năm, rau mọc nhanh, ếch nhái, đom đóm, nấm mọc khắp nơi, và farm thường vắng khách hơn.
Mùa mưa ở vùng cao nguyên này thường bắt đầu khoảng tháng 4–5 và kéo dài tới tháng 10–11, mỗi năm sớm muộn khác nhau, mưa dày nhất thường rơi vào giữa mùa. Có ngày nắng sáng mưa chiều, có đợt mưa dầm nhiều ngày liền. Với người lớn, đó là không khí lãng mạn bên hiên; với trẻ nhỏ, đó là những giờ dài trong nhà nếu không chuẩn bị.
Bài này đi qua những gì cần hỏi trước khi đặt, đồ mang theo, giữ trẻ an toàn trên đất trơn và khi có giông sét, giữ ấm và khô, và những trò chơi trong nhà, dưới hiên giúp ngày mưa không thành ngày dài.
Hỏi gì trước khi đặt farmstay mùa mưa?
Với gia đình có trẻ nhỏ, vài câu hỏi cụ thể giúp tránh những bất ngờ khó chịu:
- Đường từ đường lớn vào farm là đường gì; mùa mưa xe ô tô vào được tới nơi không, hay phải đi bộ, xe máy đoạn cuối.
- Có đoạn nào ngập, có suối, rãnh cắt ngang đường khi mưa lớn không.
- Nhà ở có hiên rộng để trẻ chơi khi mưa không; có không gian chung trong nhà không.
- Có nước nóng ổn định không; điện có hay mất khi giông không, có đèn dự phòng không.
- Phòng có ẩm không, chăn đệm có đủ ấm cho đêm lạnh không; có chỗ phơi, sấy quần áo không.
- Trạm y tế xã đi mất bao lâu khi trời mưa; mưa to kéo dài thì có phương án gì.
Câu trả lời thật của chủ farm quý hơn mọi tấm ảnh đẹp. Nếu đường vào là dốc đất đỏ dài, xe gầm thấp khó lên, gia đình có trẻ nhỏ nên cân nhắc, hoặc hẹn chủ nhà đón ở đầu đường.
Theo dõi dự báo thời tiết vài ngày trước chuyến đi. Có tin áp thấp, bão, mưa lớn diện rộng, cảnh báo sạt lở trên các tuyến đường đèo dẫn lên vùng hồ thì nên hoãn; một chuyến đi lùi lại vẫn tốt hơn một chuyến đi kẹt giữa đường với con nhỏ.
Đất đỏ trơn: giữ trẻ khỏi ngã trên lối dốc
Đất đỏ bazan quanh hồ Tà Đùng khi ướt trơn như bôi mỡ, bám dày vào đế giày làm đế càng trơn. Vườn đồi có lối dốc, bậc đất, bậc đá rêu. Người lớn còn trượt, trẻ nhỏ chạy nhảy càng dễ ngã. Phần lớn chấn thương mùa mưa ở farm là té ngã: trầy tay, bầm gối, đôi khi va đầu.
Giày là thứ đầu tiên: ủng cao su hoặc giày có đế gai sâu, không dùng dép lê, giày đế phẳng. Mang hai đôi để thay khi một đôi ướt, bết đất. Trên lối dốc, người lớn đi phía dưới trẻ khi lên dốc và đi trước trẻ khi xuống dốc, nắm tay bé. Đi chậm, đặt cả bàn chân, tránh đặt chân lên rễ cây, đá rêu, tấm gỗ ướt.
Giới hạn vùng chơi lại khi trời mưa: sân bằng, hiên nhà, lối đi có lát. Không cho trẻ chạy trên bãi cỏ dốc hay xuống gần ao khi đất ướt; bờ ao mùa mưa vừa trơn vừa dễ lở. Sau mưa, kiểm lại lối đi: rãnh nước có thể đã đào sâu thêm, có chỗ sụt nhỏ.
Cầu thang gỗ, sàn hiên ướt cũng trơn. Lau khô nếu có thể, đặt thảm chùi chân ở cửa. Trẻ nhỏ đi cầu thang ngoài trời luôn có người lớn kèm.
Giông sét chiều: luật vào nhà
Mùa mưa ở vùng đồi quanh hồ hay có giông vào buổi chiều: trời đang nắng, mây đen kéo tới, gió giật, sấm chớp rồi mưa to. Đồi trống, cây đơn độc giữa vườn và mặt hồ là những chỗ nguy hiểm khi có sét. Trẻ đang chơi ngoài vườn cần được gọi vào nhà ngay khi nghe sấm.
Luật đơn giản cho cả nhà: nghe tiếng sấm là vào nhà, ở trong nhà cho tới khi hết sấm một lúc. Không đứng dưới gốc cây lớn để trú mưa, không ra hiên ngắm sét, không đứng ở chỗ cao trống trải. Hồ bơi, mặt hồ, ao: rời khỏi nước ngay khi trời có dấu hiệu giông.
Gió giật trước giông có thể làm gãy cành, rụng quả, đổ mái che tạm. Trẻ chơi gần cây sầu riêng, cây bơ lớn hay dưới mái tôn tạm nên vào chỗ chắc chắn. Mất điện khi giông là chuyện có thể xảy ra ở vùng xa; mang đèn pin, đèn sạc, sạc dự phòng cho điện thoại.
Biến luật thành thói quen bằng cách xếp việc ngoài trời của trẻ vào buổi sáng, khi trời thường quang hơn. Chiều là giờ chơi trong nhà, ngủ trưa, đọc sách. Khi giông tới, cả nhà đã ở trong rồi.
Giữ trẻ khô và ấm: đêm ẩm lạnh trên đồi
Mùa mưa ở vùng cao, không khí ẩm, nhiệt độ đêm và sáng sớm xuống thấp hơn nhiều so với thành phố. Quần áo phơi không khô, chăn hơi ẩm, sàn gỗ mát lạnh. Trẻ nhỏ nghịch nước, ướt người, không được thay ngay dễ bị lạnh.
Mang nhiều quần áo hơn bình thường, nhất là tất, quần dài, áo khoác mỏng nhiều lớp; mặc nhiều lớp dễ cởi ra mặc vào theo nhiệt độ. Áo mưa vừa người trẻ, có mũ, cộng với ủng là bộ đồ ra vườn chuẩn. Đồ ngủ ấm, tất ngủ, mũ len mỏng cho trẻ nhỏ khi đêm xuống lạnh.
Ngay khi trẻ ướt, thay đồ khô. Không để trẻ mặc đồ ẩm ngủ trưa hay ngủ đêm. Quần áo ướt cho vào túi riêng; hỏi chủ farm có chỗ hong khô, máy sấy không. Mang vài túi zip lớn để giữ đồ khô trong vali, phòng khi phòng ẩm.
Tắm nước ấm nhanh, lau khô kỹ, đặc biệt tóc và chân. Nếu nước nóng không ổn định, tắm vào buổi trưa ấm nhất. Bé sốt, ho, chảy nước mũi kéo dài, mệt, bỏ ăn thì hỏi nhân viên y tế; ở vùng xa, đừng chờ quá lâu.
Ngày mưa chơi gì: trò dưới hiên và trong nhà
Ngày mưa ở farm không cần kế hoạch giải trí cầu kỳ; chỉ cần vài món nhỏ và tận dụng chính khu vườn:
- Ngồi hiên nghe mưa, đoán mưa to hay nhỏ qua tiếng mưa trên mái tôn, mái lá.
- Đặt cốc, chậu hứng nước mưa ở mép hiên, so cốc nào đầy trước, đo bằng que.
- Gấp thuyền giấy thả trong vũng nước nông sát hiên, có người lớn bên cạnh.
- Vẽ những gì thấy qua cửa: vườn mưa, con gà trú mưa, mây trên hồ.
- Phụ chủ nhà việc trong nhà: nhặt rau, bóc bắp, nhặt đậu, xếp củi khô vào góc bếp.
- Đọc sách, kể chuyện, chơi trò đố chữ, đố vật không cần thiết bị.
- Nặn đất sét hoặc chơi với lá, hạt khô nhặt từ hôm trước.
- Chăm khay hạt ươm trong hiên, xem mầm sau mưa có mọc nhanh hơn không.
Mang theo một túi nhỏ đồ chơi tĩnh: giấy, bút màu, đất nặn, bộ bài, sách tranh. Không cần nhiều; chỉ cần đủ để chuyển trò khi trẻ chán.
Một số gia đình dành cho ngày mưa một buổi xem phim hoặc chơi trò trên máy tính bảng có giới hạn giờ. Không có gì sai, miễn là thoả thuận trước và không biến cả ngày thành ngày màn hình.
Mang gì cho trẻ khi ở farm mùa mưa?
Đồ đi mưa vừa người. Áo mưa liền mũ hoặc bộ áo quần mưa cỡ trẻ em, ủng cao su có đế gai. Áo mưa người lớn cắt ngắn cho trẻ dễ vướng chân, dễ ngã trên dốc. Ô không hữu ích với trẻ nhỏ ở vườn vì vướng tay, gió làm lật.
Quần áo nhiều lớp và dư. Tính mỗi ngày ít nhất hai bộ cho trẻ nhỏ, cộng thêm áo giữ ấm, tất dày, mũ len mỏng cho đêm. Quần áo khô nhanh tốt hơn đồ cotton dày khó khô trong không khí ẩm.
Túi giữ khô. Túi zip lớn, túi chống nước để chia đồ khô, đồ ướt; một túi riêng cho giày bết đất. Phòng ở farm đôi khi ẩm, đồ để ngoài vali có thể hút ẩm qua đêm.
Đèn và điện. Đèn pin hoặc đèn đội đầu cho mỗi người, sạc dự phòng; giông có thể làm mất điện vài giờ ở vùng xa.
Đồ chơi tĩnh. Giấy, bút màu, đất nặn, sách tranh, bộ bài, cho những giờ phải ở trong nhà.
Túi thuốc gia đình. Thuốc hạ sốt theo cân nặng của bé mà bác sĩ đã hướng dẫn, nước muối sinh lý, băng gạc, thuốc chống côn trùng hợp tuổi, thuốc riêng của bé nếu có.
Sau cơn mưa: giờ quý nhất để ra vườn
Cơn mưa vừa tạnh là giờ vườn đẹp và sống động nhất. Nắng chiếu qua lá ướt, mây bốc trên mặt hồ, ếch nhái kêu, giun bò lên mặt đất, ốc sên leo trên thân cây, nấm mọc lên ở gốc cây mục. Đây là lúc dẫn trẻ ra vườn, mặc áo mưa, đi ủng, đi chậm trên lối có lát.
Trẻ thích đi tìm: con ốc sên có mấy cái râu, con giun dài bằng bao nhiêu ngón tay, vũng nước nào phản chiếu bầu trời. Dặn bé chỉ nhìn, không cầm nấm, không nếm gì trong vườn. Nấm mọc tự nhiên có loại độc, rất khó phân biệt kể cả với người lớn. Rửa tay sau khi chơi ngoài vườn.
Sau mưa cũng là lúc nhiều muỗi, sâu, vắt ở chỗ ẩm. Áo dài tay, quần dài, thuốc chống côn trùng hợp tuổi. Ban đêm sau mưa, rắn có thể ra kiếm ăn quanh ao, chuồng gà; đi đèn pin, đi giày kín.
Nếu sau mưa có cầu vồng phía hồ, chỉ cho bé xem từ hiên nhà, không cần chạy ra chỗ trống. Đó là món quà nhỏ của mùa mưa mà mùa khô hiếm khi có, hay hiện vào những chiều nắng chiếu lại ngay sau cơn giông, khi mặt trời ở sau lưng và màn mưa còn lơ lửng phía trước.
Mùa mưa có hợp với gia đình bạn không?
Không có câu trả lời chung. Bảng sau giúp gia đình tự cân nhắc:
| Gia đình như thế này | Mùa mưa thường |
|---|---|
| Trẻ dưới hai tuổi, một người lớn đi cùng | Khá vất vả: bế trên đất trơn, giữ ấm, ít giờ ra ngoài |
| Trẻ ba đến sáu tuổi, hai người lớn trở lên | Được, nếu chọn farm có hiên rộng và đường vào dễ |
| Trẻ lớn thích quan sát, thích thiên nhiên | Rất hợp: nhiều sinh vật, vườn xanh, ít khách |
| Gia đình muốn chơi ngoài trời cả ngày | Dễ thất vọng; mùa khô hợp hơn |
| Đi xe gầm thấp, không quen đường đồi | Hỏi kỹ đường vào, có thể phải gửi xe |
| Trẻ hay ốm khi lạnh, ẩm | Hỏi ý kiến bác sĩ đang theo dõi bé, chuẩn bị kỹ |
Một chuyến mùa mưa ngắn, hai đêm, cuối tuần, là cách thử an toàn trước khi quyết định ở lâu hơn.
Những tháng chuyển mùa, đầu và cuối mùa mưa, thường có cả ngày nắng lẫn ngày mưa; đó là lúc nhiều gia đình thấy vừa: vườn đã xanh mà đường chưa quá khó đi. Tuy vậy, thời tiết mỗi năm một khác, nên hỏi chủ farm tình hình thực tế những tuần gần nhất thay vì dựa vào lịch.
Câu hỏi thường gặp
Tháng nào ở Tà Đùng mưa nhiều?
Mùa mưa ở vùng cao nguyên này thường từ khoảng tháng 4–5 tới tháng 10–11, mỗi năm sớm muộn khác nhau. Có những tuần mưa dầm, có những ngày chỉ giông chiều. Theo dõi dự báo thời tiết của cơ quan khí tượng và hỏi chủ farm trước ngày đi.
Đường vào farm mùa mưa có đi ô tô được không?
Tuỳ từng farm. Đường bê tông, đường nhựa đi được; đường đất đỏ dốc dài có thể trơn, lún, xe gầm thấp khó lên. Hỏi chủ farm cụ thể đoạn đường cuối, có thể nhờ đón ở đầu đường hoặc gửi xe.
Trẻ nhỏ ở farm mùa mưa có dễ ốm không?
Trẻ ướt mà không thay đồ, ngủ trong chăn ẩm, ra gió lạnh dễ bị cảm. Giữ trẻ khô, ấm, ăn uống đủ, ngủ đủ giảm được nguy cơ. Mang thuốc cơ bản bé vẫn dùng, và đưa bé đi khám nếu sốt cao hay mệt nhiều.
Khi có sấm sét thì ở đâu an toàn?
Trong nhà kiên cố là chỗ an toàn nhất. Không đứng dưới cây lớn, không ở chỗ trống trên đồi, không ở gần hoặc trên mặt nước. Ở trong cho tới khi hết sấm một lúc rồi mới ra.
Ngày mưa cả ngày thì trẻ có chán không?
Có thể, nhất là trẻ quen nhiều hoạt động. Chuẩn bị vài món đồ chơi tĩnh, sách, giấy bút, và tận dụng việc nhà vườn như nhặt rau, bóc bắp. Ngồi hiên nghe mưa, hứng nước mưa cũng là trò chơi với trẻ nhỏ.
Mùa mưa có nên dẫn trẻ xuống bờ hồ không?
Nên hạn chế. Bờ hồ mùa mưa trơn, mực nước có thể dâng, gió giông nổi sóng nhanh. Ngắm hồ từ hiên nhà trên đồi là đủ đẹp. Nếu xuống bờ, chọn lúc trời quang, mặc áo phao, người lớn nắm tay, đứng xa mép nước.