Ngắm sao đêm cao nguyên ở farmstay Tà Đùng: tháng nào trời quang, ngồi đâu, nhìn gì

Muốn ngắm sao ở farmstay Tà Đùng, hãy chọn một đêm mùa khô (thường từ khoảng tháng 12 đến tháng 4), trời quang, không trăng hoặc trăng lặn sớm, tắt hết đèn quanh chỗ ngồi và đợi hai mươi tới ba mươi phút cho mắt quen tối. Nơi có ít đèn điện, xa trung tâm xã như một khu vườn trên đồi hay hiên nhìn ra hồ thường đủ tối để thấy trời đầy sao, có đêm thấy cả dải Ngân Hà mờ như một vệt mây sáng.

Ngắm sao không cần kính thiên văn, không cần kiến thức chuyên môn. Thứ cần nhất là một bầu trời tối và một người chịu ngồi yên. Ở phố, đèn đường, biển quảng cáo, khói bụi làm bầu trời đêm chỉ còn vài chục ngôi sáng nhất. Ở vườn đồi quanh hồ, cùng một bầu trời ấy hiện ra dày đặc hơn nhiều, nhất là sau giờ nhà vườn đã tắt đèn sân.

Phần dưới đi qua những gì cần biết: mùa nào, đêm nào trời đẹp, chọn chỗ ngồi trong farm, giảm ánh đèn mà không làm phiền nhà vườn, nhìn gì trên trời khi chưa biết gì về sao, chụp ảnh bằng điện thoại, và giữ ấm, giữ an toàn khi ngồi ngoài trời đêm vùng cao.

Vì sao bầu trời đêm ở vườn đồi Tà Đùng nhiều sao hơn ở phố?

Lý do chính là ánh sáng nhân tạo. Ở thành phố, ánh đèn hắt lên trời làm cả bầu trời sáng lờ mờ, gọi là ô nhiễm ánh sáng. Trên nền trời đã sáng ấy, chỉ những ngôi sao sáng nhất mới hiện được. Ở vùng vườn đồi quanh hồ Tà Đùng, nhà cửa thưa, nhiều khu vườn cách nhau cả quãng dài, đèn điện ít và tắt sớm. Khi cả vườn đã ngủ, bầu trời tối hơn hẳn, và những ngôi sao mờ vốn vẫn ở đó nay hiện ra.

Lý do thứ hai là không khí. Mùa khô ở cao nguyên, sau khi gió đã thổi sạch hơi ẩm, không khí thường trong và khô, nhất là những đêm se lạnh. Không khí càng ít hơi nước, ít bụi thì ánh sao càng ít bị nhoè. Ngược lại, mùa mưa nhiều mây, hơi ẩm dày, có đêm trời quang sau mưa vẫn đẹp nhưng không đều.

Lý do thứ ba là chân trời. Ở farm trên đồi hay sát mặt hồ, bạn có thể nhìn được một khoảng trời rộng, không bị nhà cao tầng che. Mặt hồ rộng phía xa cũng không có đèn, nên dải trời phía trên hồ thường là phần tối nhất. Dù vậy, đừng nghĩ chỗ nào trong vùng cũng tối như nhau: gần trung tâm xã, gần đường lớn, cạnh nhà có đèn sân sáng cả đêm, bầu trời vẫn bị nhạt đi rõ rệt.

Tháng nào ngắm sao ở Tà Đùng đẹp, tháng nào khó?

Mốc dưới là nhịp thường gặp của vùng cao nguyên quanh hồ; năm mưa sớm hay muộn thì xê dịch theo. Hỏi chủ farm về thời tiết những ngày bạn định ở là chắc nhất.

Ngoài mùa, pha trăng quyết định nhiều nhất. Đêm trăng tròn, trăng sáng tới mức che gần hết sao mờ. Đêm không trăng là đêm ngắm sao đẹp nhất: những ngày đầu tháng âm lịch trăng non lặn sớm sau hoàng hôn, những ngày cuối tháng trăng mọc muộn gần sáng, nên đầu đêm trời tối. Nếu bạn chỉ ở được vài ngày, xem lịch âm trước khi đặt chỗ.

Chuẩn bị một buổi ngắm sao trong farm: làm theo thứ tự nào?

Một buổi ngắm sao dễ chịu cần chuẩn bị từ lúc trời còn sáng. Thứ tự gợi ý:

1. Buổi chiều, hỏi chủ nhà chỗ nào trong vườn thoáng trời, ít đèn, lối đi bằng phẳng; đi xem chỗ ấy khi còn sáng.
2. Hỏi luôn: nhà vườn tắt đèn sân, đèn chuồng lúc mấy giờ, có đèn nào cần để sáng vì lý do an toàn không. Đừng tự rút điện, tự tháo bóng đèn của nhà vườn.
3. Chuẩn bị đồ: áo khoác dày, mũ len hoặc khăn, tất, một tấm thảm hoặc ghế xếp, chăn mỏng, đèn pin có chế độ ánh đỏ hoặc dán giấy bóng kính đỏ lên đèn, thuốc chống muỗi.
4. Ăn tối xong, đợi trời tối hẳn, khoảng một hai giờ sau hoàng hôn, bầu trời mới đạt độ tối tốt.
5. Ra chỗ ngồi, tắt đèn pin, hạ độ sáng màn hình điện thoại xuống thấp nhất hoặc cất đi.
6. Ngồi yên hai mươi tới ba mươi phút. Mắt người cần ngần ấy thời gian để quen tối; chỉ một lần nhìn đèn trắng là phải đợi lại từ đầu.
7. Ngắm xong, bật đèn ánh đỏ chiếu xuống chân, đi chậm về phòng, mang hết đồ theo.

Nếu đi cùng trẻ nhỏ, chọn chỗ gần phòng, ngồi sớm hơn, và coi việc tìm được ngôi sao đầu tiên là trò chơi. Trẻ thường hết kiên nhẫn trước khi mắt kịp quen tối, nên một tấm chăn và một câu chuyện giúp giữ trẻ ngồi lâu hơn.

Chọn chỗ ngồi trong farm: hiên, sân phơi hay mép đồi?

Chỗ ngồi tốt là chỗ có khoảng trời rộng, ít cây che, không bị đèn chiếu thẳng vào mắt và đủ an toàn để đi lại trong tối. Ở nhiều farmstay quanh hồ, sân phơi cà phê là lựa chọn rất hợp: sân rộng, bằng phẳng, trống trên đầu, thường nằm hơi xa nhà ở. Mùa khô sân đã gom hết cà phê thì có thể trải thảm nằm ngửa giữa sân. Nếu sân đang phơi, hỏi chủ nhà trước, tuyệt đối không giẫm lên nông sản.

Hiên nhà nhìn ra hồ tiện và ấm hơn vì có mái chắn sương, nhưng mái hiên che mất nửa bầu trời và đèn trong nhà hắt ra. Hợp cho người chỉ muốn ngồi một lúc hoặc cho trẻ nhỏ. Một bãi cỏ trên đỉnh đồi trong vườn cho tầm nhìn rộng nhất, nhưng lối lên thường dốc, sương đọng làm cỏ ướt sũng, và cần đi cùng người quen lối.

Những chỗ nên tránh: mép hồ, bờ ao, bờ dốc đứng, lối đi giữa lô cây rậm, cạnh chuồng trại (ngồi lâu làm vật nuôi bồn chồn), dưới tán cây sầu riêng mùa trái. Cũng đừng ra những bãi đất trống của vườn nhà hàng xóm dù trông rất thoáng: đất người khác, đêm khuya, chó nhà bên sẽ sủa và chủ đất không biết bạn là ai. Ngắm sao là việc yên lặng; chọn chỗ không làm phiền ai là một phần của niềm vui ấy.

Nhìn gì trên trời khi chưa biết gì về sao?

Đầu tiên, chỉ cần nhìn và đếm. Lúc mới ra, bạn thấy vài chục ngôi; sau hai mươi phút, con số ấy tăng lên nhiều lần. Chính sự thay đổi ấy đã là một trải nghiệm. Tiếp theo, tìm những thứ dễ nhận: hành tinh sáng như Sao Kim thường hiện rất sáng ở phía tây sau hoàng hôn hoặc phía đông trước bình minh vào những tháng nó xuất hiện, sáng đều, không nhấp nháy như sao.

Những đêm mùa khô đầu năm, chòm sao Lạp Hộ (Orion) dễ nhận nhất với ba ngôi sao xếp thẳng hàng sát nhau ở giữa, thường thấy rõ trên cao buổi tối từ khoảng tháng 12 đến tháng 3. Dải Ngân Hà hiện ra như một vệt sáng mờ vắt ngang trời, chỉ thấy được ở nơi đủ tối; phần dày và sáng nhất của nó, ở vùng chòm Nhân Mã, Bọ Cạp, thường lên rõ vào gần sáng những tháng cuối mùa khô và lên vào buổi tối những tháng giữa năm.

Bạn cũng sẽ thấy những đốm sáng di chuyển đều, không nhấp nháy: đó thường là vệ tinh nhân tạo phản chiếu ánh mặt trời, hay gặp trong một hai giờ đầu sau hoàng hôn. Đèn nhấp nháy đỏ trắng là máy bay. Một vệt sáng vụt qua trong chớp mắt là sao băng. Đêm thường nào cũng có vài vệt; vào các trận mưa sao băng hằng năm, như trận Song Tử thường đạt cực đại vào khoảng giữa tháng 12, rơi đúng mùa khô ở vùng cao, số vệt có thể nhiều hơn hẳn nếu trời quang và không có trăng sáng.

Một ứng dụng bản đồ sao trên điện thoại giúp gọi tên khi bạn giơ máy lên trời. Nếu dùng, bật chế độ ánh đỏ của ứng dụng và để độ sáng thấp nhất, xem nhanh rồi cất đi, để mắt không mất độ quen tối.

Chụp ảnh bầu trời sao bằng điện thoại ở farm

Cần thứ gì. Điện thoại có chế độ chụp đêm hoặc chụp chuyên nghiệp cho chỉnh thời gian phơi sáng, một giá ba chân nhỏ hoặc chỗ kê thật chắc như bậc thềm, mép bàn. Cầm tay chụp sao gần như luôn bị nhoè.

Cài đặt đơn giản. Tắt đèn flash. Lấy nét ở vô cực hoặc lấy nét vào một ngôi sao sáng. Đặt thời gian phơi sáng dài nhất máy cho phép trong chế độ đêm, dùng hẹn giờ chụp vài giây để tay bấm không làm rung máy.

Bố cục có vườn. Để một phần đường chân trời có tán cà phê, mái nhà gỗ hoặc mặt hồ ở phía dưới khung hình. Bầu trời có cảnh vật làm mốc thường đẹp và có hồn hơn một khung chỉ toàn sao.

Đừng chiếu đèn. Không rọi đèn pin vào vườn hay vào nhà người khác để lấy sáng cho cảnh. Ánh đèn làm phiền vật nuôi, người đang ngủ và cả những ai đang ngồi ngắm sao cạnh bạn.

Người trong ảnh. Muốn chụp người ngồi dưới trời sao, hỏi trước người ấy, nhất là khi đó là người nhà vườn hay khách khác. Ảnh đêm cần người ngồi yên vài giây, nên báo trước cho họ biết.

Chấp nhận giới hạn. Ảnh điện thoại hiếm khi chụp được cảnh mắt bạn thấy. Đừng mất cả buổi tối loay hoay với máy; chụp vài tấm rồi cất đi, phần còn lại để nhìn bằng mắt.

Giữ ấm và an toàn khi ngồi ngoài trời đêm vùng cao

Đêm mùa khô ở vùng cao quanh hồ có thể lạnh hơn bạn tưởng rất nhiều, nhất là sau nửa đêm và gần sáng. Ban ngày nắng nóng không có nghĩa là đêm ấm. Ngồi yên ngoài trời, cơ thể mất nhiệt nhanh hơn khi đi lại. Mặc nhiều lớp, đội mũ, quấn khăn, mang tất dày, trải tấm lót cách mặt đất vì sương đọng làm cỏ và nền sân lạnh ướt. Một bình nước ấm hay ấm trà nóng mang theo giúp ngồi lâu hơn.

Côn trùng ít hơn vào mùa khô nhưng vẫn có muỗi lúc chạng vạng. Bôi thuốc chống muỗi trước khi ra ngồi. Đừng nằm thẳng xuống cỏ rậm hay sát bụi cây; nằm trên thảm ở chỗ trống, đã được xem kỹ từ lúc chiều.

Đi ngắm sao theo nhóm hoặc ít nhất báo người nhà, chủ nhà biết bạn ngồi ở đâu và khi nào về. Không mang theo rượu bia ra những chỗ gần dốc, gần hồ. Nếu trời đột ngột kéo mây, nổi gió mạnh, có chớp ở xa, thu dọn và vào nhà. Giữ yên lặng sau giờ nhà vườn đi ngủ: nói nhỏ, không bật nhạc. Ngắm sao vốn là một việc của sự im lặng, và ở farm, đêm là lúc cả vườn, cả người lẫn vật nuôi, đang nghỉ.

Câu hỏi thường gặp

Ở farmstay Tà Đùng có thấy được dải Ngân Hà không?

Có thể, vào đêm mùa khô trời quang, không trăng và ở chỗ đủ tối, xa đèn điện. Dải Ngân Hà hiện ra như một vệt mây sáng mờ vắt ngang trời. Gần trung tâm xã, gần đèn sân sáng hay đêm trăng tròn thì khó thấy.

Tháng mấy ngắm sao ở Tà Đùng đẹp nhất?

Thường là các tháng mùa khô, khoảng tháng 12 đến tháng 4, khi trời quang và không khí khô. Trong đó, chọn những đêm quanh cuối và đầu tháng âm lịch, khi trăng không sáng. Mùa mưa vẫn có đêm quang nhưng khó đoán trước.

Ngắm sao có cần kính thiên văn không?

Không cần. Mắt thường đã thấy rất nhiều ở nơi tối. Một ống nhòm thường giúp nhìn rõ hơn dải Ngân Hà và mặt trăng. Quan trọng hơn là tắt đèn, đợi mắt quen tối hai mươi tới ba mươi phút và mặc đủ ấm.

Có nên xin chủ farm tắt hết đèn để ngắm sao không?

Có thể hỏi, nhưng đừng đòi. Một số đèn nhà vườn để sáng vì an toàn, vì chuồng trại hay lối đi. Hỏi giờ họ tắt đèn sân, chọn chỗ ngồi khuất đèn, và không tự rút điện hay tháo bóng đèn của nhà vườn.

Đêm ngắm sao ở vùng cao lạnh cỡ nào, mặc gì?

Đêm mùa khô ở vùng cao quanh hồ thường lạnh, nhất là sau nửa đêm, và ngồi yên càng thấy lạnh hơn. Mặc nhiều lớp, áo khoác dày, mũ len, tất, mang chăn và tấm lót cách mặt đất vì sương làm nền ướt lạnh.

Mưa sao băng nào rơi vào mùa khô ở Tà Đùng?

Trận mưa sao băng Song Tử thường đạt cực đại vào khoảng giữa tháng 12, đúng mùa khô ở vùng cao. Số vệt thấy được tuỳ năm, tuỳ trăng và độ tối nơi ngồi. Kiểm thông tin ngày cực đại của năm đó trước khi đi.