Ở farmstay quanh hồ Tà Đùng, tiếng ồn ban đêm đi xa hơn ở phố nhiều vì nền âm thanh gần như im lặng, nên nhạc, hát, cười nói sau giờ nhà vườn đi ngủ dễ làm phiền cả chủ nhà lẫn hàng xóm. Quy tắc đơn giản: hỏi chủ nhà giờ nào nên giữ yên, không dùng loa lớn, không hát karaoke, nói nhỏ sau giờ ấy, và đốt lửa chỉ khi chủ nhà cho phép, ở đúng chỗ, có người trông tới khi tắt hẳn.
Nhiều nhóm bạn chọn farmstay để có một buổi tối ngồi quanh lửa, nướng đồ ăn, hát vài bài. Điều đó vẫn làm được, nếu chọn đúng nơi, đúng giờ và đúng cách. Bài này giúp bạn làm được điều ấy mà không biến buổi tối vui của mình thành đêm mất ngủ của người khác.
Phần lửa trại được viết kỹ vì mùa khô ở Tây Nguyên, lá cà phê khô, cỏ tranh, cành củi bắt lửa rất nhanh, và vườn cách xa lực lượng chữa cháy.
Vì sao tiếng ồn ở vườn đi xa hơn ở phố?
Ở thành phố, tiếng xe cộ, máy lạnh, quạt, đám đông tạo ra một nền âm thanh liên tục. Tiếng nói chuyện của bạn chìm vào nền ấy sau vài chục bước. Ở vườn đồi quanh hồ, nền âm thanh ban đêm chỉ là tiếng côn trùng, tiếng ếch nhái, tiếng gió. Một tràng cười hay một bài hát qua loa điện thoại nổi bật hẳn lên trên nền ấy và nghe rõ ở khoảng cách xa hơn nhiều.
Mặt nước và địa hình còn góp phần. Ban đêm, không khí sát mặt hồ thường lạnh hơn lớp không khí phía trên; hiện tượng này làm âm thanh bị bẻ cong xuống mặt nước và truyền đi xa hơn ban ngày. Thung lũng và sườn đồi có thể dội âm, đưa tiếng từ hiên farmstay này sang tận nhà bên kia sườn.
Vì vậy cảm giác "mình nói chuyện bình thường thôi mà" không đáng tin ở vườn. Một cách tự kiểm: buổi tối, đi ra phía cổng hoặc ra xa vài chục bước, nghe xem tiếng nhóm mình ngồi vọng tới thế nào. Phần lớn người làm thử sẽ ngạc nhiên vì tiếng mình to hơn họ tưởng.
Hàng xóm của farmstay là ai và họ ngủ lúc nào?
Quanh một farmstay thường là nhà của những gia đình làm vườn, chòi rẫy có người ngủ lại canh vườn, có khi có cả nhà đồng bào ở thôn gần. Họ dậy từ tờ mờ sáng để tưới cây, đi rẫy, đưa con đi học, và đi ngủ sớm. Tiếng nhạc lúc mười giờ đêm với bạn là đầu buổi tối, với họ là lúc đang ngủ sâu.
Mùa thu hoạch, người làm vườn ngủ ít hơn và mệt hơn vì làm từ sáng tới tối. Trong vườn có thể có người làm thuê ngủ lại trong chòi, lán. Mùa khô, có nhà phải dậy giữa đêm để đổi van tưới. Một đêm ồn ào của khách có thể làm cả xóm thiếu ngủ giữa mùa bận nhất.
Chủ farmstay sống giữa những người hàng xóm ấy quanh năm. Mỗi lần khách làm ồn, người phải nghe phàn nàn và chịu sự khó chịu của cả xóm là chủ farmstay, không phải khách. Nhiều farmstay đã phải từ chối nhóm khách đông hay đặt quy định giờ yên tĩnh chặt chẽ vì chính lý do này. Giữ yên là giúp nơi bạn ở tiếp tục đón được khách.
Nhạc, loa và hát: mức nào là ổn?
Tai nghe cho nhạc riêng. Muốn nghe nhạc khi đọc sách, ngồi hiên, đeo tai nghe. Không có cách nào nghe nhạc bằng loa ngoài ở vườn mà không làm người khác nghe cùng.
Loa nhỏ, âm lượng thấp, chỉ trước giờ yên tĩnh. Nếu cả nhóm muốn nghe chung, dùng loa nhỏ, âm lượng vừa đủ người ngồi quanh nghe, đặt loa hướng vào trong nhóm chứ không hướng ra vườn, và tắt trước giờ chủ nhà nói.
Không loa kéo, không karaoke. Loa kéo công suất lớn và karaoke là nguồn phàn nàn số một ở vùng nông thôn yên tĩnh. Ở vườn, tiếng loa kéo có thể nghe thấy từ rất xa. Nếu nhóm bạn thật sự muốn hát karaoke, farmstay giữa vườn không phải nơi phù hợp.
Đàn hát mộc nhẹ nhàng. Một cây đàn guitar và vài giọng hát nhỏ quanh lửa trước giờ khuya thường được chấp nhận ở nhiều nơi, nhưng vẫn hỏi chủ nhà trước. Sau giờ yên tĩnh, dừng hẳn.
Tiếng nói chuyện cũng là tiếng ồn. Gọi nhau từ phòng này sang phòng kia, cười lớn, nói chuyện điện thoại ngoài hiên lúc khuya đều nghe rõ. Sau giờ yên tĩnh, vào phòng nói chuyện, đóng cửa.
Tổ chức nhóm bạn đông ở farmstay cho êm
Nhóm sáu bảy người trở lên ở farmstay vẫn vui được nếu chuẩn bị từ trước. Trình tự gợi ý:
- Khi đặt chỗ, nói rõ số người, mục đích (sinh nhật, họp nhóm, nghỉ cuối tuần) và hỏi farmstay có nhận nhóm đông không, có quy định gì về giờ giấc, âm thanh.
- Hỏi farmstay có khu vực nào cách xa nhà chủ và hàng xóm để nhóm ngồi buổi tối không.
- Cử một người làm đầu mối với chủ nhà suốt chuyến, nhắc cả nhóm về giờ yên tĩnh.
- Lên lịch buổi tối kết thúc sớm: ăn uống, trò chuyện từ khi trời tối, kết thúc hoạt động ngoài trời trước giờ chủ nhà nói.
- Thống nhất trong nhóm từ trước: không loa lớn, uống vừa phải, ai mệt thì về phòng nghỉ.
- Sau giờ yên tĩnh, ai muốn thức tiếp thì vào phòng, nói nhỏ.
- Sáng hôm sau, dọn sạch khu vực ngồi trước khi nhà vườn ra làm việc.
Nhóm tổ chức tốt thường được chủ nhà nhớ và mời quay lại. Nhóm làm ồn một lần có thể khiến farmstay thôi nhận nhóm đông, ảnh hưởng tới cả những người khách sau.
Lửa trại và bếp nướng ngoài trời: hỏi gì, đặt ở đâu
Lửa giữa vườn đêm rất đẹp, nhưng mùa khô ở vùng hồ gió mạnh, lá khô dày dưới gốc cà phê và cỏ ven rẫy bén lửa rất nhanh. Những điều cần làm:
- Chỉ đốt lửa khi chủ nhà cho phép, ở đúng chỗ chủ nhà chỉ. Nhiều farmstay có sẵn bếp lửa, lò nướng hoặc chỗ đốt lửa an toàn.
- Chỗ đốt phải là nền đất trống hoặc lò có thành, cách xa cây, chòi, mái lá, bạt phơi, đống củi, kho chứa và dây điện.
- Không đốt lửa khi trời gió mạnh, kể cả khi chủ nhà đã cho phép hôm trước; gió đổi trong buổi tối.
- Chuẩn bị sẵn xô nước, cát hoặc đất bên cạnh trước khi nhóm lửa.
- Không dùng xăng, dầu để nhóm hay làm lửa bùng to.
- Luôn có người tỉnh táo ngồi trông lửa; không để trẻ chạy quanh hay ngồi sát lửa.
- Giữ lửa nhỏ vừa đủ ấm và nướng, không chất củi đống cao.
- Tắt lửa bằng nước, khuấy tro, đổ thêm nước tới khi tro nguội hẳn khi chạm tay ở khoảng cách gần; không để lửa âm ỉ qua đêm.
Nếu lửa lan ra ngoài tầm kiểm soát, ưu tiên an toàn của người, báo ngay chủ nhà và hàng xóm, gọi số cứu hoả 114. Đừng cố dập đám cháy đã lan rộng trong vườn khi không có dụng cụ và kinh nghiệm.
Cũng đừng đốt rác, nhựa, bao bì trong lửa trại. Khói nhựa độc, mùi bay sang nhà hàng xóm, và tro nhựa làm bẩn đất vườn.
Rượu, đêm khuya và mép nước
Buổi tối ở farm có rượu là chuyện thường gặp, nhất là với nhóm bạn. Rượu không phải vấn đề, nhưng rượu cộng với bóng tối, lối đất dốc, mép ao, bờ hồ và lửa là công thức cho tai nạn. Những tai nạn nặng nhất có thể xảy ra ở vùng hồ thường dính tới nước, và người đã uống rượu phán đoán khoảng cách, độ sâu kém hơn họ nghĩ.
Một vài nguyên tắc nhóm nên thống nhất trước: không ai ra bờ hồ, bờ ao sau khi đã uống; không bơi đêm dù trời nóng; ai đi vệ sinh, về phòng thì có người biết và cầm đèn; không lái xe sau khi uống, kể cả đoạn ngắn ra đầu thôn. Người không uống trong nhóm nên được giao vai trò để ý mọi người.
Uống vừa phải cũng giúp giữ yên cho xóm. Tiếng nói to dần theo số chén là chuyện ai cũng thấy. Kết thúc sớm, còn đủ tỉnh để dọn dẹp, tắt lửa và đi về phòng an toàn là cách kết thúc buổi tối vui ở vườn.
Thêm một điều ít người nghĩ tới: đường từ farmstay ra trục chính quanh hồ thường là đường đồi, có đoạn đất, có khúc cua gắt sát mép dốc, ban đêm không đèn. Nếu cần mua thêm đồ hay đưa ai đi đâu giữa buổi tối, để người không uống lái, đi chậm, hoặc nhờ chủ nhà. Hết đồ uống thì coi như buổi tối đã đến lúc tàn, không cần cố đi mua thêm.
Một buổi tối vui ở vườn mà không cần loa
Nhóm bạn lo rằng bỏ loa, bỏ hát lớn thì buổi tối ở farm sẽ nhạt. Thực tế nhiều nhóm nhớ nhất chính những buổi tối nhẹ nhàng. Vài cách gợi ý hợp với vườn đồi quanh hồ:
- Ăn tối sớm cùng nhau, nấu một hai món cùng chủ nhà từ chiều, để bữa ăn là phần chính của buổi tối chứ không phải màn mở đầu cho cuộc nhậu.
- Ngắm sao từ sân trống hoặc hiên thoáng: đêm không trăng, mùa khô, bầu trời vùng hồ rất trong vì gần như không có đèn phố. Tắt đèn hiên vài phút để mắt quen bóng tối.
- Nghe tiếng vườn đêm: ngồi im năm phút cùng nhau, đoán tiếng côn trùng, tiếng ếch, tiếng chim đêm. Trẻ con và người lớn đều thích trò này.
- Chơi bài, cờ, đố vui quanh bàn trong nhà chung, cửa khép.
- Kể chuyện quanh bếp lửa nhỏ, xin chủ nhà kể về vườn, về mùa vụ, về những năm đầu khai hoang ở vùng đất này nếu họ muốn chia sẻ.
- Hẹn nhau dậy sớm xem sương trên hồ, một lý do tốt để cả nhóm đi ngủ sớm.
Những buổi tối như vậy không cần ai nhắc giờ yên tĩnh, vì nhịp của nó tự lắng xuống theo đêm. Nhóm nào đã thử thường thấy sáng hôm sau mình khoẻ hơn hẳn so với một đêm hát hò tới khuya, và còn đủ sức ra vườn cùng nhà vườn từ sớm.
Nếu chính bạn bị làm ồn
Có khi người làm ồn không phải nhóm bạn mà là phòng bên cạnh, nhóm khách khác hay một đám tiệc trong thôn. Với khách cùng farmstay, cách tốt nhất là nói với chủ nhà thay vì sang nhắc trực tiếp lúc đêm khuya, khi hai bên dễ căng thẳng. Chủ nhà biết nội quy của nhà mình và có vị trí để nhắc.
Với tiếng ồn từ ngoài thôn như đám cưới, đám giỗ, lễ hội, hay tiếng máy bơm, máy xát vào mùa vụ, đó là một phần đời sống của vùng đất mà khách nên chấp nhận. Mang theo nút tai mềm là cách chuẩn bị đơn giản cho người ngủ nhạy. Tiếng gà gáy, chó sủa lúc gần sáng cũng vậy: đó là âm thanh của vườn, không phải sự cố.
Nếu tiếng ồn từ khách khác kéo dài và chủ nhà không xử lý được, ghi nhận lại để góp ý với chủ nhà lúc phù hợp, hoặc cân nhắc khi chọn farmstay cho lần sau: hỏi trước farmstay có nhận nhóm đông cùng lúc với khách lẻ không.
Câu hỏi thường gặp
Ở farmstay có được mở nhạc không?
Được ở mức nhỏ, trước giờ yên tĩnh chủ nhà nói, bằng loa nhỏ hướng vào trong nhóm. Nghe nhạc riêng thì dùng tai nghe. Loa kéo, karaoke không phù hợp với farmstay giữa vườn vì tiếng đi rất xa và làm phiền cả xóm.
Farmstay có cho đốt lửa trại không?
Tuỳ nơi và tuỳ mùa. Nhiều farmstay có chỗ đốt lửa hoặc bếp nướng an toàn và cho khách dùng. Chỉ đốt khi chủ nhà cho phép, ở đúng chỗ, có nước bên cạnh, có người trông, và tắt hẳn trước khi đi ngủ. Mùa khô gió mạnh có thể không được đốt.
Đi farmstay theo nhóm đông cần lưu ý gì?
Báo số người và mục đích khi đặt, hỏi quy định về giờ giấc, âm thanh, chọn khu ngồi xa nhà chủ và hàng xóm, cử một người làm đầu mối, kết thúc hoạt động ngoài trời sớm và dọn sạch trước sáng hôm sau.
Tổ chức sinh nhật ở farmstay có được không?
Được nếu báo trước khi đặt chỗ và hỏi rõ quy định về âm thanh, lửa, giờ kết thúc. Một bữa tối ấm cúng, bánh kem, đàn hát nhỏ trước giờ yên tĩnh là hợp với vườn; loa kéo, pháo, đèn chớp thì không. Dọn sạch khu vực ngồi trước khi đi ngủ.
Có nên bơi ở hồ vào buổi tối không?
Không nên, nhất là sau khi đã uống rượu. Ban đêm khó thấy độ sâu và mép nước, bờ trơn, nước lạnh, và nếu có sự cố thì không ai thấy để giúp. Hỏi chủ farmstay về chỗ và giờ an toàn nếu muốn xuống nước vào ban ngày.
Phòng bên cạnh làm ồn lúc khuya thì nên làm gì?
Nói với chủ nhà thay vì sang nhắc trực tiếp lúc khuya, để tránh căng thẳng. Chủ nhà biết nội quy và có vị trí để nhắc. Mang theo nút tai mềm cũng giúp ngủ được với những tiếng ồn tự nhiên của vườn như gà gáy, chó sủa.