Trả phòng ở farmstay quanh hồ Tà Đùng tốt là khi chủ nhà đi một vòng sau lúc bạn về mà không phải nhặt nhạnh gì: rác đã gom, đồ mượn đã rửa và trả đúng chỗ, lửa đã tắt hẳn, khu vườn bạn dùng trở lại như lúc mới đến, và hai bên chào nhau tử tế. Bạn không cần lau nhà hay giặt chăn, nhưng nên làm nốt những việc chỉ người ở mới biết.
Ở khách sạn, có cả một bộ phận buồng phòng lo phần việc sau khi khách đi. Ở farmstay, người dọn thường chính là gia đình chủ, và họ dọn xong phòng của bạn rồi còn ra vườn, xuống bếp, lo đàn gà. Một buổi sáng trả phòng gọn gàng giúp họ nhiều hơn bạn nghĩ.
Bài đi theo thứ tự thời gian: đêm trước ngày về, sáng trả phòng, phần vườn ngoài phòng, đồ đạc mang theo người, và lời chào lúc ra cổng.
Trả phòng ở farmstay khác trả phòng khách sạn thế nào?
Khác biệt đầu tiên là ranh giới phòng. Ở khách sạn, phần của bạn là bốn bức tường. Ở farmstay, sau vài ngày, phần bạn dùng còn có cái hiên ngồi đọc sách, góc vườn nhóm lửa, luống rau bạn phụ trồng, bếp chung bạn nấu cùng chủ nhà, bãi đất đậu xe in vết bánh. Trả phòng là trả lại tất cả những chỗ ấy, không chỉ chìa khoá.
Khác biệt thứ hai là đồ mượn. Ở vườn, khách hay mượn ủng, nón lá, găng tay, đèn pin, áo mưa, kéo cắt cành, rổ hái rau. Những thứ ấy là đồ làm việc hằng ngày của nhà vườn; trả thiếu một đôi găng hay để quên kéo ngoài vườn là sáng mai họ đi tìm.
Khác biệt thứ ba là nhịp của nhà vườn. Giờ trả phòng ở farmstay thường linh hoạt hơn nhưng cũng dễ lỡ vì cả nhà đi rẫy từ sáng. Hỏi trước hôm nay ai ở nhà để nhận phòng, thanh toán, và bạn gửi chìa khoá cho ai nếu đi sớm. Nhắn trước một câu tối hôm trước giúp hai bên khỏi chờ nhau.
Đêm trước ngày về: sáu việc làm sớm cho nhẹ buổi sáng
Buổi sáng cuối ở vườn thường muốn dành để ngắm sương trên hồ hay ra vườn lần cuối. Làm những việc này từ tối hôm trước để sáng không vội:
- Hỏi chủ nhà giờ trả phòng, ai nhận phòng, có khoản nào cần thanh toán thêm (bữa ăn, đồ uống, giặt giũ) để tính cho rõ trước khi đi.
- Gom quần áo bẩn, ủng, giày dính đất vào túi riêng; để đồ sạch cho ngày đi đường.
- Rửa và phơi những đồ đã mượn của nhà vườn để sáng kịp khô.
- Sạc đầy điện thoại và sạc dự phòng; đường ra trục chính có đoạn sóng yếu.
- Hỏi chủ nhà tình hình đường nếu chiều tối có mưa lớn, và ước giờ xuất phát hợp lý.
- Gói phần đồ ăn còn lại: thứ gì mang về được thì gói, thứ gì nên để lại thì hỏi chủ nhà có dùng không, đừng tự để trong tủ lạnh nhà người.
Nếu bạn định đi từ rất sớm khi cả nhà chưa dậy, thống nhất từ tối: thanh toán xong, chìa khoá để chỗ nào, cổng đóng thế nào, chó có thả ban đêm không. Chuyện cổng và chó là chuyện nhỏ nhưng quên một lần là chủ nhà phải đi tìm vật nuôi cả buổi.
Dọn phòng đến mức nào là vừa?
Không ai đòi khách lau nhà. Nhưng có những việc chỉ người vừa ở mới làm nhanh được, và để lại thì người dọn mất thời gian gấp nhiều lần:
- Gom rác trong phòng, nhà tắm vào túi, buộc miệng, mang ra đúng chỗ đổ rác của farm; hỏi nếu không biết chỗ.
- Không để lại đồ ăn, vỏ bánh, hạt trái cây trong phòng: kiến, chuột, gián ở vùng vườn tìm tới rất nhanh, nhất là phòng gỗ.
- Giũ đất cát khỏi chăn ga nếu lỡ mang đất đỏ lên giường; để khăn tắm đã dùng gom một chỗ.
- Quét sơ đất đỏ ở cửa phòng, hiên nếu bạn đã mang giày bẩn vào.
- Tắt quạt, đèn, bình nước nóng, rút sạc; đóng cửa sổ để mưa chiều không tạt vào và côn trùng không vào phòng.
- Khoá vòi nước, kiểm vòi sen không nhỏ giọt: ở nhà vườn, nước thường bơm từ giếng hay bồn, rò cả đêm là hết bồn.
- Kiểm kỹ góc tủ, gầm giường, ổ cắm, móc treo, dây phơi ngoài hiên: đồ quên ở farmstay xa phố gửi trả lại rất khó.
Có gì hỏng trong phòng, như cửa kẹt, bóng đèn cháy, ống nước rỉ, vật dụng bạn lỡ làm vỡ, nói với chủ nhà lúc trả phòng. Họ cần biết để sửa trước khi khách sau tới, và nói thật luôn tốt hơn để họ tự phát hiện.
Trả lại đồ đã mượn của nhà vườn
Rửa sạch đất trước khi trả. Ủng cao su, găng tay, rổ hái rau dính đất đỏ thì rửa dưới vòi, úp cho ráo. Đất đỏ để khô bám chặt vào đồ, người rửa sau mất gấp đôi công.
Trả đúng chỗ lấy. Dụng cụ trong vườn thường có chỗ cất quen thuộc: kéo, dao treo chỗ riêng cho trẻ không với tới, cuốc xẻng dựng trong kho, nón lá treo hiên. Không nhớ chỗ thì đưa tận tay chủ nhà, đừng dựng tạm ở hiên phòng.
Đếm lại. Mượn hai đôi găng thì trả hai đôi, mượn ba đèn pin thì trả ba cái. Đi một vòng những chỗ đã làm việc trong vườn xem có quên kéo, dao hay cào ở bờ luống không. Dụng cụ sắc bỏ quên trong cỏ là mối nguy cho trẻ con và người làm vườn.
Đồ của farm mà bạn đã dùng hết cũng nên nói. Hũ muối, chai dầu ăn ở bếp chung, củi khô dành cho bếp lửa, xà phòng rửa tay ngoài vòi, cả bình gas mini của bếp nướng: nếu nhóm bạn dùng gần hết thì báo một câu để chủ nhà bổ sung trước khi khách sau tới. Ở vùng xa chợ, phát hiện hết củi hay hết gas đúng lúc nấu bữa tối là chuyện rất khó xoay.
Báo đồ hỏng, đồ mất. Đèn hết pin, kéo cùn, găng thủng, ủng rách là chuyện thường của đồ làm vườn; nói ra để chủ nhà biết mà thay. Làm mất hay làm hỏng hẳn một món thì đề nghị bù, để chủ nhà quyết.
Khu vườn sau mấy ngày mình ở: dọn những gì bên ngoài phòng
Đi một vòng những chỗ bạn và nhóm đã dùng ngoài phòng: góc ngồi buổi tối, chỗ nhóm lửa, bàn ăn ngoài trời, bờ ao nơi trẻ con chơi, khoảng sân đã căng võng. Nhặt vỏ chai, lon, que xiên, khăn giấy, đồ chơi của trẻ, dây buộc võng. Chỗ đốt lửa phải nguội hẳn, tro đổ đúng chỗ chủ nhà chỉ; nhiều nhà vườn dùng tro bếp bón cây nên hỏi trước khi đổ đi.
Những thứ nhỏ dễ bị bỏ qua nhất lại là thứ hại vườn lâu nhất: đầu lọc thuốc lá, vỏ pin, mẩu bóng bay, sợi dây ni lông, nắp chai. Gà thả vườn mổ phải mẩu nhựa, đầu lọc; vỏ pin nằm dưới gốc cây qua mùa mưa. Nhặt hết những thứ ấy là việc vài phút với người vừa dùng, nhưng là việc cả buổi với người phải đi tìm.
Nếu trong mấy ngày ở bạn đã trồng một cây con, gieo một khay hạt, hãy hỏi chủ nhà ai chăm tiếp và cần tưới thế nào, đừng để cây con chết khô sau khi bạn đi. Còn những gì đã lấy từ vườn ra để chơi, như đá kê bếp, cành cây làm ghế, thì đặt lại chỗ cũ.
Giày, xe và hành lý: đừng mang theo đất, cây và hạt khi chưa hỏi
Đất đỏ bazan bám vào giày, gầm xe, bánh xe vali, túi vải. Trước khi lên xe, rửa giày ở vòi chủ nhà chỉ, gõ sạch đế, cho giày ủng bẩn vào túi riêng. Nếu xe bám bùn nhiều, hỏi chủ nhà chỗ xịt rửa sơ để không mang cả mảng bùn ra đường và kéo theo vào chỗ đỗ của nhà người khác. Việc này còn có ích vì đất, hạt cỏ, mầm bệnh cây có thể theo giày dép, bánh xe đi từ vườn này sang vườn khác; nhà vườn vùng cà phê, hồ tiêu thường để ý chuyện này hơn khách nghĩ.
Đừng tự hái trái, bẻ cành, đào cây con, nhặt hạt giống trong vườn mang về làm kỷ niệm. Trái chín trên cây là sản phẩm của vụ; cây con trong vườn có thể là giống nhà vườn để dành; hạt cà phê trên sân phơi là hàng đã tính sổ. Muốn mang gì về, hỏi chủ nhà; nhiều nhà vui vẻ cho một ít rau, vài trái, một nắm hạt, nhưng đó là cho, không phải lấy.
Cũng kiểm hành lý xem có mang theo thứ không phải của mình: chìa khoá phòng trong túi quần, khăn của nhà vườn lẫn trong đồ giặt, đèn pin mượn bỏ trong ba lô. Phát hiện khi đã ra tới đường lớn thì quay lại rất mất công, mà gửi trả từ vùng hồ cũng không dễ.
Chào nhà vườn, góp ý và viết đánh giá công bằng
Trước khi đi, tìm chủ nhà để chào, dù họ đang ở ngoài vườn. Một câu cảm ơn cụ thể, nhắc đến bữa cơm, buổi hái rau, câu chuyện tối hôm trước, có ý nghĩa hơn lời khen chung chung. Nếu có trẻ đi cùng, để các em tự chào và cảm ơn; với nhiều nhà vườn, đó là phần họ nhớ nhất về đoàn khách.
Có điều chưa ổn trong mấy ngày ở, như nước nóng yếu, côn trùng trong phòng, lối đi trơn chưa có tay vịn, hãy nói trực tiếp và nhẹ nhàng lúc trả phòng. Chủ nhà nghe được từ khách đã ở thật thì sửa được; đọc thấy lần đầu trên mạng thì chỉ thấy buồn. Phân biệt điều thật sự là lỗi với điều thuộc về cuộc sống ở vườn, như gà gáy sớm hay đường đất đỏ, để góp ý công bằng.
Nếu viết đánh giá, kể đúng những gì bạn trải qua: phòng, bữa ăn, việc vườn, cách chủ nhà đón khách, đường vào mùa đó ra sao. Người sau đọc để biết có hợp với mình không, nên một đánh giá cụ thể có ích hơn một dãy sao. Đừng đăng ảnh hay chi tiết đời sống riêng của gia đình chủ khi chưa hỏi.
Danh sách kiểm trước khi ra cổng
Đọc lướt một lượt khi đã xếp đồ xong, trước lúc chào chủ nhà:
| Chỗ | Việc cần xong | Vì sao |
|---|---|---|
| Phòng | Rác gom ra ngoài, không còn đồ ăn, điện nước tắt, cửa sổ đóng | Tránh kiến chuột, cạn bồn nước, mưa tạt |
| Nhà tắm | Vòi khoá chặt, khăn gom một chỗ | Nước bơm từ giếng hay bồn, rò là hết |
| Đồ mượn | Rửa sạch, đếm đủ, trả đúng chỗ hoặc tận tay | Là đồ làm việc hằng ngày của nhà vườn |
| Ngoài vườn | Nhặt rác nhỏ, dụng cụ quên, lửa nguội hẳn | Gà mổ nhựa, trẻ giẫm dao kéo, cháy âm ỉ |
| Giày, xe | Rửa đất đỏ, giày bẩn vào túi riêng | Không mang bùn và mầm bệnh cây đi xa |
| Hành lý | Không lẫn chìa khoá, khăn, đèn của chủ | Gửi trả từ vùng hồ rất khó |
| Chủ nhà | Thanh toán xong, báo đồ hỏng, chào và cảm ơn | Hai bên rõ ràng, lần sau còn quay lại |
Mười phút cho danh sách này là đủ. Khách nào làm vậy thường được chủ nhà nhớ mặt, và lần sau gọi lại, câu trả lời thường là "về đi, phòng để dành cho".
Câu hỏi thường gặp
Trả phòng farmstay có phải dọn phòng không?
Không cần lau nhà hay giặt chăn, nhưng nên gom rác, không để đồ ăn trong phòng, tắt điện nước, đóng cửa sổ và giũ đất cát nếu lỡ mang lên giường. Những việc này mất vài phút với khách nhưng giúp chủ nhà rất nhiều.
Đi sớm khi chủ farmstay chưa dậy thì làm sao?
Thống nhất từ tối hôm trước: thanh toán xong, chìa khoá để đâu, cổng đóng thế nào, chó có thả ban đêm không. Nhắn lại một tin khi đã ra khỏi cổng để chủ nhà yên tâm.
Có được hái trái, xin cây con ở farmstay mang về không?
Chỉ khi chủ nhà đồng ý. Trái trên cây, cây con, hạt trên sân phơi đều là sản phẩm hoặc giống của nhà vườn. Hỏi một câu; nhiều chủ nhà vui vẻ cho một ít, nhưng đừng tự lấy.
Muốn trả phòng farmstay muộn hơn giờ hẹn thì sao?
Hỏi từ tối hôm trước chứ đừng đợi tới sáng. Nhà vườn còn phải dọn phòng cho khách sau và lo việc vườn, nên có hôm được, có hôm không. Nếu chủ nhà đồng ý, dồn đồ gọn vào một chỗ, trả sẵn đồ mượn để họ dọn được phần còn lại.
Có nên viết đánh giá chê farmstay trên mạng không?
Góp ý trực tiếp với chủ nhà trước. Nếu viết đánh giá, kể cụ thể và công bằng, phân biệt lỗi thật như nước nóng hỏng với đặc điểm của cuộc sống ở vườn như gà gáy sớm, đường đất đỏ. Không đăng chuyện riêng của gia đình chủ.
Vì sao nên rửa giày trước khi rời farmstay?
Đất đỏ bám dai vào giày, bánh xe, túi xách và làm bẩn xe, nhà. Đất, hạt cỏ, mầm bệnh cây cũng có thể theo giày dép từ vườn này sang vườn khác. Rửa ở vòi chủ nhà chỉ và cho giày bẩn vào túi riêng là đủ.